အလုပ္အကုိင္အခြင္႔အလမ္းႏွင္႔ေခ်းေငြ

အလုပ္အကုိင္အခြင္႔အလမ္းႏွင္႔ေခ်းေငြ

             မူလတန္းေက်ာင္းသားဘ၀က တစ္ျပားေစ႔ေငြအေၾကြေစ႔မ်ားကုိအနည္းအက်ဥ္ျမင္ဘူးလုိက္ ေသးသည္သုိ႔ေသာ္အမ်ားအားျဖင္႔ ငါးျပားေစ႕ ဆယ္ျပားေစ႔ တမတ္ေစ႔အေၾကြ ေစ႔မ်ားသာအမ်ားဆုံးမုန္းဖုိး အျဖစ္အလယ္တန္းေက်ာင္းသာအရြယ္အထိရရွိဘူးျပီး အႏွစ္ေပါင္း ၅၀ေက်ာ္ကာလအတြင္း ယခုအခါ သားသမီးမ်ားအား တစ္က်ပ္တန္မဆုိထားႏွင္႔ တစ္ရာတန္ေတာင္မုန္႔ဖုိးအျဖစ္ေပးလုိ႔အသုံးမတည္႔ေတာ႔ ေပ ေငြေၾကး၏၀ယ္ယူနုိင္စြမ္းမွာမ်ားစြာက်ျခင္းသြားခဲ႔ရေတာ႔သည္။ထုိအျခင္းအရာသည္တနည္းအားျဖင္႔ ေငြေၾကးတန္ဖုိးက်ဆင္းျခင္းျဖစ္ျပီးနုိင္ငံစီးပြါးေရးယုတ္ေလွ်ာ႔လာျခင္းလကၡဏာအျဖစ္ေယဘုယ်ဆုိရမည္႔ အ ခ်က္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။အျခားတနည္းမွာ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းမ်ားသည္ေခတ္ကာလအလုိက္တေရႊွ႕ေရႊ႕တုိးျမင္တက္ လာခဲ႔သလုိ ဆယ္စုႏွစ္ တစ္ခုျပီးတစ္ခုပုိင္းျခားသုံးသပ္ပါကလည္း က်ဆင္းသြားျခင္းမရွိဘဲ ဆက္တုိက္ျမင္႔ တက္လာေနသည္ကုိသာေတြ႔ရျပီး ေငြေၾကး၏တန္းဖုိးမွာလည္းေလွ်ာ႔က်ေနဆဲသာေတြ႔ျမင္ၾကရသည္။ ကုန္ ေစ်းႏွုန္းျမင္႔တက္မူအတြက္လည္းေခတ္အဆက္ဆက္အစုိးရမ်ားမွာသာတာ၀န္ရွိသည္ဟု အျပစ္တင္အျပစ္ ဆုိၾကသည္ကုိ ျဖတ္သန္းလာသည္႔ေခတ္စနစ္တုိင္းတြင္ၾကဳံးေတြ႔ရေသာ အေၾကာင္းတရပ္ပင္ျဖစ္ေပသည္။ ဗဟုိခ်ဳပ္ကုိင္မူရွိေသာ ေခတ္ကာလမ်ားတြင္ေတာ႔ အစုိးရအေပၚပုံခ်ထားသည္မွာတစိတ္တပုိင္းမွန္ကန္မႈရွိ ေသာ္လည္း ဒီမုိကေရစီစနစ္က်င္႔သုံးကာ ေစ်းကြက္စီးပြြါးေရးစနစ္အေကာင္အထည္အျပည္႔အ၀ေဖၚေဆာင္ ေသာ စီးပြါးေရးစနစ္တြင္ေတာ႔အစုိးရသည္ကုန္ေစ်းႏွဳန္းအေပၚခ်ဳပ္ကုိင္ဖန္တီးျခင္းမျပဳႏွဳိင္ဘဲ ၀ယ္လုိအား ႏွင္႔ေရာင္းလုိအားအေလွ်ာ႔အတင္းေပၚမွာမူတည္ေနမည္သာျဖစ္သည္။အထူးသျဖင္႔ကုန္ေစ်းႏႈန္းမ်ားတည္ ျငိမ္ျပီး က်န္မာေရးပညာေရးမ်ားဖြံျဖဳိးတုိးတက္လာသည္ဆုိလွ်င္ပင္ စီးပြါးဖြံျဖဳိးတုိးတက္သည္ဟု ေယ်ဘုယ် ဆုိရမည္ျဖစ္သည္။အထူးသျဖင္႔နုိင္ငံသားတစ္ဦးခ်င္း၀င္ေငြတုိးတက္သလုိ စုစုေပါင္းျပည္တြင္းထုတ္လုပ္မႈ( GDP)တုိးတက္လာမွသာစီးပြါးေရးတုိးတက္လာမည္ျဖစ္ျပီးေငြေၾကး၏တန္ဖုိးသည္လည္းတည္ျငိမ္လာမည္ ျဖစ္သည္။ စီးပြါးေရးတည္ျငိမ္တုိးတက္လာရန္အတြက္ကုန္ထုတ္လုပ္ငန္းမ်ား၀န္ေဆာင္မူလုပ္ငန္း ကုန္သြယ္ မူလုပ္ငန္းမ်ားထြန္းကာလာေရးႏွင္႔အတူအလုပ္အကုိင္အခြင္႔အလမ္းမ်ားေပါမ်ားလာေရးသည္မျဖစ္မေနလုိအပ္ေနေသာကြင္းဆက္စီးပြါးေရးအခ်က္အလက္မ်ာျဖစ္ေပသည္။အထူသျဖင္႔နုိင္ငံ၏အလုပ္လုပ္နုိင္စြမ္းကာ ယဥာဏ အားရွိသူ ၁၈ ႏွစ္မွ ၆၀ ႏွစ္အထိရွိၾကသည္႔နုိင္ငံသားအရင္းအျမစ္မ်ားအတြက္အလုပ္အကုိင္မ်ား ေနရာမ်ားအျပည္႔ရွိေနလွ်င္ GDP သည္တုိးတက္လာမည္သာျဖစ္သည္။ယခုအေျခအေနတြင္နုိင္ငံသားမ်ား အတြက္ထုိက္တန္ေသာလုပ္ခႏွင္႔ အလုပ္အကုိင္ရွားပါမူေၾကာင္႔ျပည္ပထြက္ခြာအလုပ္လုပ္ၾကသူမ်ားမွာတ ေန႕တျခားမ်ားျပားေနသျဖင္႔ျပည္တြင္းလုပ္အားစီးထြက္ေနမူအတြက္အလုပ္အကုိင္အခြင္႔အလမ္းမ်ားဖန္တီး

ေပးရန္အထူးပင္လုိအပ္ေနသည္ကုိ ၀ုိင္း၀န္အေကာင္အထည္ေဖၚၾကရန္လုိအပ္ေနေပသည္။

အလုပ္အကုိင္ဖန္းတည္းေရး

                 အလုပ္အကုိင္ဖန္တီးေရးဟုဆုိလုိက္သည္ႏွင္႔ လက္ရွိတည္ရွိေနေသာ လယ္ယာလုပ္ငန္းမ်ား စက္မူလက္မူကုန္ထုတ္လုပ္မူလုပ္ငန္းမ်ား ၀န္ေဆာင္မူအမ်ဳိးမ်ဳိးနွင္႔ကုန္သြယ္မူလုပ္ငန္းမ်ား တည္ျငိမ္ ဖြံျဖဳိး ေရးအျပင္လုပ္ငန္းအသစ္မ်ားတည္ေထာင္ျဖစ္ေပၚလာေရးအတြက္ အေသးစားအလတ္စားအၾကီးစားလုပ္ ဖြံျဖဳိးေနရန္အထူးလုိအပ္ေနပါသည္။လယ္ယာဏ႑စုိက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရးႏွင္႔ အေသးစာအလတ္စား (SME) မ်ားသည္နုိင္ငံစီးပြြါးေရးတြင္ အနည္းဆုံး ၆၀%ခန္႔ပါ၀င္ေနသည္ဟုခန္႔မွန္းနုိင္သျဖင္႔ အလုပ္သားအင္အား အမ်ားဆုံးအလုပ္အကုိင္ရရွိေစေရးအတြက္ အဓိကအခန္းမွပါ၀င္ေနသည္ဟုသုံးသပ္ရရွိပါသည္။လယ္ယာ က႑စုိက္ပ်ုိးေမြျမဴေရးႏွင္႔အေသးစားအလတ္စားလုပ္ငန္းမ်ားသည္မိသားစုတပုိင္တနုိင္သာသာစီးပြြါးေရး လုပ္ငန္းမ်ားျဖစ္သည္႔အားေလွ်ာ္စြာအရင္းအႏွီးကန္႔သတ္ခ်က္ေဘာင္အတြင္းသာ လုပ္ကုိင္ေနရသည္မွ ပုိမုိး တုိးခ်ဲ႔လာနုိင္ေရးအတြက္ေခ်းေငြရရွိမူအေပၚအေျခခံေနၾကရေပသည္။စီးပြါးေရးသြက္လက္မူမရွိသည္႔ကာလ ႏွင္႔နည္းပညာသုံးလုပ္ငန္းသုံးစက္ပစၥည္းမ်ားေပၚထြန္းလာျခင္းေၾကာင္႕ယွဥ္ျပဳိင္မႈျပင္းထန္လာခ်ိန္တြင္လုပ္ငန္း

သုံးကရိယာမ်ားျဖည္႔တင္ေရး ကုန္ၾကမ္းႏွင္႔ သြင္းအားစုမ်ားျဖည္႔တင္းေရးအတြက္ အရင္းထပ္မံျဖည္႔တင္း ရန္လုိအပ္လာခ်ိန္တြင္အရင္းအႏွီးအတြက္ဘ႑ာေရးအေထာက္အကူမရရွိပါက လုပ္ငန္းရပ္ဆုိင္းရသည္ အထိ ျဖစ္ကာအလုပ္အကုိင္အခြင္႔အလမ္းမ်ားဆုံးရွဳံးရျပီး ကာလၾကာလာပါတုိင္းျပည္စီးပြါးေရၚက်ဆင္းသည္ အထိ အက်ဳိးသက္ေရာက္ေစပါသည္။ထုိသုိ႔မျဖစ္ေပၚေစရန္အတြက္ လုပ္ငန္းမ်ားအား ဘ႑ာေရးအရ အေထာက္အကူအျဖစ္ေခ်းေငြမ်ားျဖင္႔က်ားကန္ေပးရန္လုိအပ္သလုိ အလုပ္အကုိင္ႏွင္႔ကုန္ထုတ္လုပ္မူတုိး ျမင္႔ေစရန္အတြက္အလည္းေခ်းေငြးမ်ားအေထာက္အကူျပဳေရးအတြက္အစုိးရစီးပြါးေပၚလစီမ်ားခ်မွတ္ေပး ျခင္းမ်ားျဖင္႔ဘဏ္မ်ား ဘ႑ာေရးအဖြဲ႔အစည္း မ်ားက မွန္ကန္ေသာေဆာင္ရြက္ခ်က္မ်ားျဖင္႔ တက္ၾကြစြာ ေဆာင္ရြက္ၾကရမည္ျဖစ္ေပသည္။

ဘဏ္မ်ား၊ဘ႑ာေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင္႔ေခ်းေငြ

                         လယ္ယာက႑ စုိက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရး ႏွင္ကုန္ထုတ္၀န္ေဆာင္ ကုန္သြယ္က႑ရွိ SME ဆုိဆုိ အေသးစားအၾကီးစားေျပာေျပာလုပ္ငန္းအဖြဲ႔အစည္းကုမၸဏီတစ္ဦးခ်င္းပုဂၢလိကျဖစျ္ဖစ္ ဘ႑ာေရးလုိ အပ္ခ်က္ရွိလာပါက ဘဏ္ႏွင္႔ဘ႑ာေရးဌာနမ်ားႏွင္႔ ေဆြမ်ဳိးမိတ္ေဆြးမ်ား ျပင္ပေငြတုိးေခ်းငွားသူမ်ား (informal moneylender )မ်ားထံေခ်းေငြမ်ားကုိသင္႔ေလွ်ာ္သလုိရယူျဖည္႔ၾကရသည္။ ဘဏ္မ်ားထံမွ ေခ်း ေငြမ်ားရယူျဖည္႔ဆည္းခြင္ရရွိသူမ်ားမွာအတုိးနႈန္းနည္းပါးၾကျပီး ဘ႑ာေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ာထံမွ ရယူၾကရာ တြင္ဘဏ္ထက္မ်ားေလ႕ရွိသလုိျပင္ပေငြတုိးေခ်းငွားသူမ်ားထံမွေခ်းယူရာတြင္အတုိးနႈန္းသည္ အဆမတန္ ျမင္႔မားပါသည္။သုိ႔ေသာ္မည္သည္႔အတြက္ဘဏ္မ်ားတြင္ေခ်းေငြအလြယ္တကူလုပ္ငန္းရွင္တုိင္းမရႏုိင္သလဲ ဆုိသည္မွာ ဘဏ္အတြက္ခုိင္မာေသာအာမခံအေပါင္းပစၥည္း Collateral မရွိျခင္း၊တိက်ခုိင္မာေသာဘ႑ာ ေရးဆုိင္ရာစာရင္းစနစ္မ်ားမရွိျခင္းတုိ႔ေၾကာင္႔ဘဏ္ေခ်းေငြအတြက္အခက္အခဲျဖစ္ေစျခင္း နွင္႔ ဘ႑ာေရး အဖြဲအစည္းမ်ားျဖစ္သည္႔ေငြစုေငြေခ်း အဖြဲ႔မ်ားအေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းမ်ားအေနျဖင္႔လည္းအတုိးႏွဳန္း အတန္အသင္႔ျမင္႔မားေနျခင္းအျပင္ ေခ်းေငြမ်ားဆုံးရွဳံးမူျဖစ္ေပၚပါက ခုိင္မာေသာ (ထုခြဲေငြျပန္ျဖစ္နုိင္ေသာ) အာမခံပစၥည္းမ်ားမရွိျခင္းဘ႑ာေရးမေတာင္႔တင္းျခင္းေၾကာင္႔ လုံေလာက္ေသာေခ်းေငြကုိအေထာက္အကူ ျပဳနုိင္ျခင္းမရွိၾကေပ။အမ်ားအားျဖင္႔လုပ္ငန္းငယ္မ်ားသည္ျပင္ပေငြတုိးေခ်းငွားသူမ်ားထံမွေရႊအေပါင္ျဖင္႔တ မ်ဳိးအေပါင္မဲ႔ယုံၾကည္မူျဖင္႔တသြယ္အရင္္းအႏွီးေခ်းယူျဖည္႔တင္လုပ္ေဆာင္ၾကရာအတုိး၀န္မ်ားပိျပီး လုပ္ငန္း ပ်က္စီးရသည္မ်ားကုိလည္းမၾကာ ခဏေတြၾကဳံရေလသည္။ဘဏ္ႏွင္႔ဘ႑ာေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ ေခ်းေငြ ဆုံးရွဳံးမူကာကြယ္ေရးအတြက္ခ်မွတ္ထားေသာလုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားမွာအရင္းအႏွီးနည္းပါသူမ်ားအတြက္အ ဟန္႔အတားတခုသဖြယ္ျဖစ္ေပၚေနျခင္းအားေျဖေလွ်ာ႔သင္႔သည္႔အခ်က္မ်ားေျဖေလွ်ာ႔ေပးရန္လည္းလုိအပ္ ေပသည္။ယခုအခါတြင္ SME ေခ်းေငြမ်ား စုိက္ပ်ဳိးစရိတ္ေခ်းေငြမ်ား အိမ္ယာ၀ယ္ယူမႈေခ်းေငြမ်ား ယခင္ကာ လထက္ပုိမုိေျဖေလွ်ာ႔ေခ်းငွားေပးေနေသာ္လည္းထိေရာက္မူမွာအားနည္းလွ်က္ပင္ရွိေနေသးေပသည္။ အ ေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္မ်ား သမ၀ါယမအသင္းမ်ားက လည္းေခ်းေငြမ်ားတုိးျမွင္႔ေခ်းေပးေနေသာ္လည္းလုိ အပ္ မ်ားကုိျပည္႔မွီျခင္းမရွိေသးေပ။

သစၥာရွိဖုိ႔အမွန္တကယ္အလုပ္လုပ္ၾကဖုိ႔လုိ

                  လယ္ယာစုိက္ပ်ဳိးေမြးျမဴေရးႏွင္႔SMEမ်ားအတြက္ ဘဏ္ေခ်းေငြမ်ား လက္လွမ္းမမွီျဖစ္ေနသူ မ်ားမွာအမ်ားစုျဖစ္ေနရျခင္းအေၾကာင္းတရပ္မွာ ေခ်းေငြမ်ားဆုံးရွဳံးနုိင္အတြက္ ခုိင္လုံေသာအာမခံ မ်ား လုိအပ္ခ်က္သည္အဓိကျဖစ္သလုိ ဘဏ္မဟုတ္ေသာ ဘ႑ာေရးအဖြဲအစည္းမ်ားအတြက္ကလည္း စြံစားမူ မ်ားသည္႔အတြက္ေခ်းေငြမ်ားအလြယ္တကူေပးရန္အခက္အခဲရွိေပသည္။အထူးသျဖင္႔ လုပ္ငန္းအေတာ္မ်ား မ်ားသည္ လုပ္ငန္းမွတ္ပုံတင္ထားျခင္းမရွိသလုိ အခြန္ေဆာင္ထားျခင္းမရွိသျဖင္႔ ေခ်းေငြရယူဖုိ႔ေလွ်ာက္ ထားရာတြင္အနည္းဆုံးလုပ္ငန္လုပ္ေဆာင္ျပီးအခြန္ေဆာင္ထားျခင္း လုပ္ငန္းမွတ္ပုံတင္ထားျခင္း ၃ႏွစ္ ရွိ ေၾကာင္းအေထာက္အတားမျပသနုိင္ျခင္းက အဓိကအခ်က္တစ္ခုျဖစ္ေနေပသည္။ လုပ္ငန္းမွတ္ပုံတင္ရန္ အခြန္ေဆာင္ရန္အတြက္လုပ္ငန္းသက္၅ႏွစ္မွဆယ္ႏွစ္ရွိသူမ်ားပင္သိရွိနားလည္မူမရွိၾကသည္ကုိေတြ႔ရေပသည္။ ထုိအေျခအေနရွိေသာလူမ်ားအေနျဖင္႔ အေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းမ်ား ၊အေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္း သမ၀ါယမမ်ား ႏွင္႕ေငြစုေငြေခ်းအသင္းမ်ားမွရယူေနၾကရေသာ္လည္းထုိဘ႑ာေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအေန ျဖင္႔လည္းဘ႑ာေငြအကန္႔အသတ္နွင္႔ ဆုံးရွဳံးနဳိင္ေခ်စြန္႔စားမူမ်ားသည္႔အတြက္ အကန္အသတ္ျဖင္႔သာ ပုံပုိး နုိင္ေပသည္။တဖက္မွလည္းလုပ္ငန္းကုိဟန္ျပလုပ္ေဆာင္းမူမ်ားျပကာေခ်းေငြမ်ားအားဆင္႔အတုိးၾကီး ျပန္လည္ေခ်းငွားမူမ်ားျပဳလုပ္ျခင္း ေခ်းေငြရယူစဥ္ေဖၚျပသည္႔လုပ္ငန္းအားအမွန္တကယ္ လုပ္ကုိင္းျခင္းမရွိ ဘဲအျခားက႑မ်ားတြင္သုံးစြဲကာေခ်းေငြေပးဆပ္ရမည္႔ကာလတြင္ျပန္လည္ေပးဆပ္နုိင္ျခင္းမရွိျခင္း ေခ်းေငြ ေၾကြးက်န္မ်ားျဖစ္ေပၚေစျခင္းအတြက္တိမ္ေရွာင္ေနသည္အထိျဖစ္ေပၚၾကျခင္းသည္။ ဘ႑ာေရးလုပ္ငန္း မ်ား ကုိပ်က္စီးေစကာ နုိင္ငံဖြံျဖုိးေရးကုိအဟန္႔အတားျဖစ္ေစပါသည္။

                     အခ်ဳပ္ဆုိရေသာ္တုိင္းျပည္စီးပြြးေရးတည္ျငိမ္ဖြံျဖဳိးေရးအတြက္လုပ္ငန္းမ်ားတည္တန္ခုိင္ျမဲဖံြ

ျဖုိးရန္အတြက္လုိအပ္ေသာအေထာက္အကူတစ္ရပ္ျဖစ္သည္႔ဘ႑ာေရးအေထာက္အပံေခ်းေငြမ်ားကုိလုပ္ ငန္းတည္ေထာင္သူပုိင္ဆုိင္သူမ်ားအလြယ္တကူရရွိေရးသည္ပဓာနၾကကာထုိလုပ္ငန္းမ်ားမွအလုပ္အကုိင္ ဖန္တည္းျဖစ္သည္႔ႏွင္႔အမွ် နုိင္ငံသားမ်ားအလုပ္အကုိင္ တည္ျမဲျခင္းအလုပ္အကုိင္ရရွိျခင္းျဖစ္လွ်က္ တုိင္း ျပည္၏ GDP တုိတက္လာကာ ထုတ္ကုန္မ်ားေပါမ်ားလာျပီး ၀န္ေဆာင္မူ ကုန္သြယ္မူမ်ားပါ ကြ်ဲကူးေရ ပါျဖစ္ေပၚလာျပီးကုန္ေစ်းနႈန္မ်ားတည္ျငိမ္က်ဆင္းျခင္းေငြေဖါင္းပြမူမ်ားေလွ်ာ႔ကာေငြေၾကးတန္ဖုိးပါျမင္႔တက္ လာမည္ျဖစ္ေၾကာင္းေရးသားလုိက္ရပါသည္။

                                                                                      လွမုိး(ေအာင္နုိင္တုိး) ၉.၁၀.၁၇

အေသးစားေခ်းေငြနွင္႔ အေၾကြးသံသရာ

အေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းမ်ားသည္ဆယ္စုႏွစ္တစ္ခုေက်ာ္အတြင္းလူသိထင္ရွားျဖစ္ေပၚ လာေသာဘ႑ာေရးလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။အစပထမ ေငြစုေငြေခ်းလုပ္ငန္းမ်ားSaving and Credit Union မ်ားကသမ၀ါယမမ်ားပုံစံအျဖစ္လည္းေကာင္း သီးျခားဘဏ္မဟုတ္ေသာ ဘ႑ာေရး အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအျဖစ္လည္းေကာင္းေဆာင္ရြက္ၾကရာမွ လူမူေရးစီးပြါးေရးက်န္ မာေရး က႑မ်ားကုိပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင္႔ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမူကုိေလွ်ာ႔ခ်နုိင္မည္ဟုေသာအေတြးအျမင္ျဖင္႔ ေမာကၡမုိဟာမက္ယူႏြတ္၏ အနည္းငယ္ေသာေခ်းေငြျဖင္႔ဆင္းရဲႏြမ္းပါသူမ်ားကုိဘ႑ာေရး အ ေထာက္အကူအရင္းအႏွီးအနည္းငယ္ေခ်းငွားေပးကာစား၀တ္ေနေရးအတြက္တဖက္တလမ္းမွ အ ေထာက္အပံျပဳနုိင္ေရးရည္ရြယ္သလုိအနည္းငယ္စုေဆာင္းေစျခင္းျဖင္႔ေငြေၾကးပုိင္ဆုိင္မူအစပ်ဳိးျဖစ္ ေပၚလာေသာဆင္းရဲႏြမ္းပါးသူမိသားစုမ်ားေပၚထြက္လာျခင္းျဖင္႔မိသားစုဆင္းရဲတြင္းမွလြတ္ေျမာက္ လာသူမ်ားျဖစ္ေပၚေအာင္ေဆာင္ရြက္ေသာနည္းလမ္းအားနည္းလမ္းယူဳျပီးအေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္မ်ားေပၚထြက္လာၾကျခင္းျဖစ္သည္။ထုိအေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းမ်ားသည္အျမတ္ရရွိေရးရြယ္ခ်က္ထက္အရင္းမေပ်ာက္ေစေရးႏွင္႔ဆင္းရဲႏြမ္းပါသူမ်ားကုိပုိမုိေထာက္ပံေပးရန္အတြက္ဘ႑ာ ေရးေရကန္ (Financial Pool ) ၾကီးထြားလာရန္တျဖည္ျဖည္၀ုိင္း၀န္ေဆာင္ရြက္ေသာလုပ္ ငန္းမ်ား သာျဖစ္ေပသည္။

အစပ်ဳိးအရင္းအႏွီး 

               ပါေမာကၡယူႏြတ္အေနျဖင္႔အစပ်ဳိးအရင္းအႏွီးအား ၂၇ ေဒၚလာျဖင္႕စတင္ေဆာင္ရြက္ ျပီးသူ၏စီးပြြါးေရးတကၠသုိလ္ေက်ာင္းသာမ်ားျဖင္႔ဆင္းရဲသူမ်ားအၾကားလက္ေတြ႔ကြင္းဆင္းအခ်က္ အလက္ရယူကာေခ်းေငြမ်ားေခ်းငွားေပးျခင္းစုေဆာင္ေငြမ်ားအနည္းငယ္စုေဆာင္ေစျခင္းအျဖစ္ လုပ္ေဆာင္ရာမွထြက္ေပၚလာသည္ရလဒ္အေပၚတုိးျမင္႕ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ေဒသဆုိင္ရာ လုပ္ငန္း ဆုိင္ရာဘဏ္မ်ားအစုိးရဘ႑ာေရးအရာရွိမ်ားအစုိရအဖြဲ႔၀င္မ်ားကုိစည္းရွဳံးတင္ျပကာဗ်ဴရုိကေရစီဘ႑ာေရးလုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားကုိေက်ာ္လြာကာတြန္းတြန္းတုိက္တုိက္ေဆာင္ရြက္ျခင္းႏွင္႔လူမူ

ေရးအေျခခံစိတ္ရွိသူစီးပြြါးေရးေက်ာင္းသားမ်ားကုိလုပ္ငန္းမာန္ေနဂ်ာမ်ားတာ၀န္ခံမ်ားအျဖစ္ေလ႔က်င္႕ခန္႔ထားသျဖင္႔လုပ္ငန္းေအာင္ျမင္မူရရွိခဲ႔ျပီး Grammen Bank and Grammen Foundation အျဖစ္ထင္ရွားေသာအဖြဲ႔အစည္း Non profit Organization အဖြဲ႔ အျဖစ္ေအာင္ျမင္မူရခဲ႔ျခင္း ျဖစ္သည္။ထုိေအာင္ျမင္႔မူအေပၚစံထားကာဆယ္စုႏွစ္ ၂ ခုအတြင္းအေသးစားေခ်း ေငြလုပ္ငန္း မ်ား ကမၻာဘ႑ာေရး ေလာကတြင္ေပၚထြက္လာၾကျပီးေဆာင္ရြက္ၾကရာအသြင္သ႑ာန္း အမ်ဳိးမ်ဳိး လည္းေပၚထြက္လာၾကရာေအာင္ျမင္မူရၾကသလုိအခ်ဳိ႕သည္လည္းစိန္ေခၚမူမ်ားျဖင္႔ရင္ဆုိင္ရလွ်က္ရွိသည္။အစပ်ဳိးအရင္းအႏွီးမ်ားအျဖစ္NGOမ်ားINGOမ်ားDonationအဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင္႔ပုဂၢလိက

investorမ်ားကုမၸဏီမ်ားစသည္႔ပုံသ႑ာန္းမ်ဳိးစုံမွအေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းအရင္းအႏွီးမ်ားပါ၀င္

ၾကျပီးဆင္းရဲႏြမ္းပါးသူအဖြဲ႕၀င္မ်ားကုိအေသးစားေခ်းေငြမ်ားထုတ္ေပးျခင္းစုေဆာင္ေငြမ်ားစု

ေဆာင္းေစျခင္းျဖင္႔အဖြဲ႔၀င္မ်ား၏မိသားစု၀င္ေငြတုိးပြါးေစ၍ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမူမွလြတ္ေျမာက္ေစရန္ဘ႑ာေရးဆုိင္ရာအေထာက္ကူျပဳၾကေပသည္။ထုိအထဲတြင္သမ၀ါယမအသင္းအဖြဲ႔မ်ားလည္းပါ၀င္

ၾကေပသည္။   

ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမူကုိမွန္တကယ္ေလွ်ာ႔ခ်နုိင္သလား?

              အထက္ပါေမးခြန္းကိုေျဖရမည္ဆုိလွ်င္စနစ္တက်ေဆာင္ရြက္ေသာအေသးစားေခ်းေငြ လုပ္ငန္းမ်ားသည္ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမူကုိအထုိက္အေလွ်ာက္အမွန္တကယ္ေလွ်ာ႔ခ်နုိင္သည္ဟုဆုိၾကရ မည္သာျဖစ္သည္၊၊အမွန္တကယ္ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသူမ်ားသည္ေခ်းေငြရရွိေရးအတြက္ဘဏ္မ်ားထံမွ ေမွ်ာ္လင္႔ခ်က္မရွိေပ။သူတုိ႔ေမွ်ာ္လင္႕စရာအျဖစ္ေငြတုိးၾကီးေခ်းငွားသူေနျပန္တုိးေခ်းငွားေနသူ ေဆြ မ်ဳိးသားခ်င္းမိတ္ေဆြမ်ား(informal Money lenders)ႏွင္႔ေငြစုေငြေခ်းအသင္းအဖြဲ႔အေသးစားေခ်း ေငြလုပ္ငန္းႏွင္႔သမ၀ါယမအသင္းအဖြဲ႔မ်ား Saving and Credit Union , Microfinance Institutions and Co-operatives(Regulated Money Lenders)မ်ားသာအားထား ေနၾက ရေပ သည္။Informal Money Lenders မ်ားတြင္ေခ်းငွားရပါကလည္းအတုိးႏွုန္းမ်ားၾကီးျမင္႔လွသျဖင္႔ ေငြစုေငြေခ်းလုပ္ငန္းမ်ားႏွင္႔အေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းမ်ားကသာအတုိးႏႈန္းသက္သာေသာအက်ဳိး ေက်းဇူးရရွိေစပါသည္။အမွန္တကယ္တပုိင္တႏုိင္ေခါင္းရြက္ဗ်တ္ထုိးေစ်းသည္၊ကုန္စုံဆုိင္ႏွင္႔ အျခားစီးပြါးေရးလုပ္ငန္းေသးမ်ားအတြက္ အနည္းငယ္ေသာအရင္းအႏွီးျဖင္႔ လုပ္ငန္းစတင္အရင္း အႏွီးရရွိေစသလုိက်ဳိးစားလုပ္ကုိင္းရင္း မျဖစ္မေနစုေဆာင္ေငြမ်ားစုေဆာင္းေစျခင္းျဖင္႔ အရင္းအႏွီး ပြားမ်ားျခင္းႏွင္႔အတူ၀င္ေငြတစတစတုိးတက္လာမည္ျဖစ္သည္။သုိ႔ေသာ္၀င္ေငြရစီးပြါးေရးအတြင္ရရွိေသာေခ်းေငြမ်ားကုိအရင္းႏွီးလုပ္ျခင္းမရွိဘဲစားသုံးမူႏွင္႔အျခားအသုံးစရိတ္အျဖစ္သုံးစြဲျပစ္ပါ က အေၾကြးမ်ားဆက္ဆက္တင္ကာအေၾကြး၀န္ပိလာျခင္း Over-indebtedness ျဖစ္ေပၚေစမွာ မလြဲ မေသြၾကဳံ ၾကရမည္းျဖစ္သည္။

အေၾကြသံသရာႏွင္႔အေၾကြး၀န္ပိျခင္း         

             အေၾကြးသံသသရာႏွင္႔အေၾကြး၀န္ပိျခင္းအျဖစ္မ်ားသည္ေခ်းေငြနွင္႔စပ္ဆုိင္ေသာ ဘ႑ာ ေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအနည္းႏွင္႔အမ်ားၾကဳံေတြေနရေသာကိစၥတစ္ရပ္ျဖစ္ေပသည္။ေခ်းေငြတရပ္အဖြဲ႔အစည္းတခုထံေခ်းငွားျပီးေခ်းေငြျပန္လည္ေပးဆပ္ရန္ကာလေစ႕သည္အခါမ်ဳိးအလားတူအျခား အဖြဲ႔အစည္းျဖစ္ေစလူပုဂၢဳိလ္တစ္ဦးထံမွျဖစ္ေစေခ်းငွားကာအေၾကြးဆပ္ျခင္းျပဳလုပ္ၾကျခင္းျဖင္႔ေခ်း ေငြကုိေနရာေျပာင္းလဲယူျခင္းႏွင္႔ထပ္မံေခ်းငွားေနရျခင္းအေျခအေနမ်ားကုိဆုိလုိျပီးအေၾကြး၀န္ပိ ျခင္းဆုိိိိိိိိိိိသည္မွာျပန္ဆပ္နုိင္စြမ္းအားထက္ပုိမုိေခ်းငွားယူမိေနျခင္းကုိဆုိလုိပါသည္။ထုိအေျခအေန မ်ဳိးမ်ားသည္အျခားဘ႑ာေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားတြင္ရွိေကာင္းရွိေနနုိင္ေသာ္လည္းထင္ထင္ရွားရွား ျမင္ေတြ႔ရျခင္းနည္းကာအေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းမ်ားတြင္အေတြ႔ရမ်ားေလ႔ရွိပါသည္။အေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းမ်ားဖ်က္သိမ္းရသည္႔အထိျဖစ္နုိင္ေသာအေနအထားမ်ားျဖစ္ပါသည္။ဆင္းရဲႏြမ္းပါးသူအမ်ားစုပါ၀င္ေသာအေသးစာခ်းေငြလုပ္ငန္းအဖြဲ႔၀င္မ်ားအေနျဖင္႔ခုိင္မာေသာစီးပြါးေရးလုပ္ငန္း မ်ားမရွိျခင္းလုပ္ငန္းအသစ္မ်ားကုိစမ္းသပ္လုပ္ကုိင္ရျခင္းအတြက္၀င္ေငြပုံမွန္ရရွိေရးအတြက္မေရ ရာမူမ်ားအေပၚအေျခခံေနရသလုိလူမူပါတ္၀န္က်င္လုိအင္ဆႏၵမ်ားအတြက္ျခဳိ႔ျခံေခြ်တာမူအားနည္းခ်က္မ်ား အရလည္းေကာင္း၊ေငြေၾကးသုံးစြဲမူအသိပညာ General consumer finance literature အားနည္းခ်က္မ်ားအရအေၾကြးသံသရာႏွင္႔အေၾကြး၀န္ပိျခင္းကုိၾကဳံေတြ႔ၾကရေပသည္။ အေသးစား ေခ်းေငြလုပ္ငန္းမ်ားအေနျဖင္႔ေကာင္မြန္ေသာစီးမံခန္ခြဲမူအုပ္ခ်ဳပ္မူပညာေပးမူမ်ားမျပဳလုပ္နုိင္ပါက အေၾကြးျပန္လည္ေပးဆပ္ရန္ပ်က္ကြက္မူကာလြန္ေၾကြးက်န္မ်ား(delinquency and overlapping )ျဖစ္ေပၚကာလုပ္ငန္းစြမ္းေဆာင္မူထိခုိကာလုပ္ငန္းမ်ားပ်က္စီးႏုိင္ေပသည္။အထူးသျဖင္႔အေသး စားေခ်းေငြထုတ္ေခ်းလုိေသာအဖြဲ႔၀င္မ်ား၏စီးပြါးေရးလုပ္ငန္းေဆာင္တာအားလက္ေတြ႔ေမးျမန္း ၾကည္႔ရွဳရမည္းအျပင္ေငြေခ်းယူေသာအေၾကာင္းျပခ်က္သည္အမွန္တကယ္လုပ္ေဆာင္ပါကျဖစ္ ထြန္နုိင္းေခ်ရွိမရွိသုံးသပ္ရမည္မွာေခ်းေငြထုတ္ေပးမည္႔အဖြဲ႔အစည္၏ေခ်းေငြအရာရွိိမ်ားတာ၀န္ခံ မ်ားအတြက္အေရးပါေသာအတတ္ပညာပင္ျဖစ္သည္။ေခ်းေငြရရွိလုိသည္႔အတြက္အတုအေယာင္လုပ္ငန္း

မ်ားေသခ်ာေရးရာျခင္းမရွိေသာလုပ္ငန္းအခ်က္အလက္မ်ားကုိအမွန္ထင္ကာေခ်းေငြထုတ္ေပးပါကအဖြဲ႔၀င္

ဆင္းရဲႏြမ္းပါသူမ်ားကုိကူညီရာမေရာက္ပဲေခ်းေငြဆုံးရွုံးေစရန္ေဆာင္ရြက္မိသလုိ ျဖစ္ေပၚမည္ကုိအေလးထားသင္႔ပါသည္။အေသးစားေခ်းေငြထုတ္ေခ်းျခင္းသည္အဖြဲ႔၀င္အခ်င္းခ်င္းအာမခံေစေသာ စနစ္ျဖစ္ေသာ္လည္းအဖြဲ႔၀င္အခ်င္းခ်င္းလူမူေရးအားနာမူမ်ားႏွင္႔အျခာအေၾကာင္း အခ်င္းအရာမ်ားေၾကာင္႔အာမခံၾကရေသာ္လည္းပ်က္ကြက္သူအတြက္၀န္ထုတ္၀န္ပုိးထပ္ေဆာင္ရယူရသူမ်ား

အေနျဖင္႔ဆုံးရွဳံးမူအတြက္ေပးေလွ်ာ္ေသာ္လည္းနစ္နာမႈကုိျဖစ္ေစေပသည္။ကနဦး၀ုိင္ ၾကီးခ်ဳပ္အဖြဲ႔၀င္မ်ားကုိစနစ္တက်ေမးျမန္သုံးသပ္ကာ၀ုိင္ၾကီးခ်ဳုပ္ကုိအတည္ျပဳေပးရန္ႏွင္႔မသင္႔ ေလွ်ာ္သူမ်ားအေယာင္ေဆာင္ေခ်းငွားသူမ်ား(Ghost members)မရွိ ေစရန္ေခ်းေငြအရာ ရွိတာ၀န္ခံမ်ားကအေလးထားေဆာင္ရြက္ပါကေခ်းေငြပ်က္ကြက္မူမ်ားအလြန္နည္းပါသြားမည္ျဖစ္သည္။

အခ်ဳိ႔ေသာအေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းမ်ားအေနျဖင္႔ေခ်းေငြပမာဏာမ်ားမ်ားေခ်းႏုိင္ေရးအတြက္အဖြဲ႔၀င္မ်ားကုိ စီစစ္ျခင္းေခ်းေငြအမ်ဳိးအစားမ်ား   ပမာဏမ်ားကုိေခ်းယူသူ၏၀င္ေငြႏွင္႔ခ်ိန္ဆ ျခင္းမရွိပဲ၏ထုတ္ေခ်းေပးသျဖင္႔ေငြေခ်းယူသူအဖြဲ႔၀င္မ်ားသည္ေငြျပန္ေပးဆပ္ရန္အတြက္အျခားေငြတုိးေခ်းငွား

သူမ်ားထံမွေငြေခ်းကာျပန္ဆပ္ေနရသျဖင္႔ ( informal Money lender sector ) ကုိသြယ္၀ုိက္အက်ဳိး ျပဳေနသလုိျဖစ္ေနျပီးအေၾကြးသံသရာလည္ေနမည္ကုိလည္းဆင္ျခင္သင္႔ ပါ သည္။ေငြေခ်းယူၾကသူမ်ားကလည္းေငြေခ်းငွားေပးသည္႔အဖြဲ႔အစည္းအသီးသီးမွရရွိနုိင္သမွ်ေခ်းေငြမ်ားကုိရယူကာ

အက်ဳိးအျမတ္ျဖစ္ေစေသာစီးပြြါးေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္တုိးျမွင္႔အသုံးမျပဳဘဲစာသုံးျပစ္ပါကမိမိျပန္လည္ေပးဆပ္ရမည္႔

၀င္ေငြမရွိပဲေခ်းေငြေပးဆပ္နုိင္ျခင္းမရွိျဖစ္ကာအေၾကြးထူျခင္း(သို႕)အေၾကြး၀န္ ပိျခင္းကုိ ျဖစ္ေပၚေစမည္ျဖစ္ပါသည္။

                                                                    လွမုိး(ေအာင္နုိင္တုိး) ၁၈.၉.၂၀၁၇                

သမ၀ါယမႏွင္႔ ဒီမုိကေရစီ က႑

သမ၀ါယမႏွင္႔ ဒီမုိကေရစီ က႑

             ၂၀၀၇ခုႏစ္တြင္သမ၀ါမလုပ္ငန္းတခုျဖစ္ေသာအေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းစတင္လုပ္

ေဆာင္စဥ္ကသမ၀ါယမဌာန သမ၀ါယမအသင္းသမ၀ါယမလုပ္ငန္းလုိ႔ ေျပာလုိက္သည္ႏွင္႕အသ႔ိ မိတ္ေဆြအေတာ္မ်ားမ်ားကသမ၀ါယမဆုိတာရွိေသးလုိ႔လား?ဆုိေသာေမးခြန္အျပင္အမ်ဳိးအမည္ တပ္မေဖၚျပနုိင္ေသာအၾကည္႔တမ်ဳိးေျပာဆုိဆက္ဆံခံရသည္႔အတြက္ရင္ထဲစိတ္ထဲတြင္ခံစားခ်က္တရပ္ျဖစ္ေပၚလာခဲ႔သည္။

မိမိေဆာင္ရြက္ေသာအေသးစားေခ်းေငြလုပ္ငန္းကုိပုိမုိေအာင္ျမင္ရန္ႏွင္႔သမ၀ါယမဆုိတာဘယ္လုိသမ၀ါယမ၏အႏွစ္သာရ

လုပ္နည္းကုိင္နည္းရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားဘယ္သုိ႕ဆုိသကုိသမ၀ါယမအဆင္႔ဆင္႔ကဆရာသမားမ်ားကုိေမးျမန္ေလ႔လာခဲ႔သလုိဗဟုိသမ၀ါယမအ သင္းကေစလႊတ္ေသာ Workshopမ်ား Forum မ်ား Trainning ႏွင္႔ Exposure Tour မ်ားက ႏုိင္ငံတကာသမ၀ါယမအသိပညာမ်ားအျပင္သမ၀ါယမ၏အႏွစ္သာရမ်ားကုိပုိမုိသိရွိလာရသျဖင္႔သမ၀ါယမအသိပညာမ်ား

ပုိမုိက်ယ္ျပန္ရန္လည္းေကာင္းလုပ္ငန္းမ်ားေအာင္ျမင္ရန္လည္းေကာင္း အစြမ္းကုန္ေဆာင္ရြက္ေနသလုိသမ၀ါယမဆုိသည္မွာဘယ္လုိဘယ္၀ါဆုိသည္ကုိျပည္သူမ်ားအ

ၾကားပုိမုိသိေစျခင္ပါသည္။

ဒီမုိကေရစီနည္းလမ္းအရထိမ္ေၾကာင္းေသာလုပ္ငန္

                        ICA ၏အဓိၸပၸါယ္သတ္မွတ္ခ်က္အရ A Co-operative is an autonomous association of persons united voluntarily to meet their common economic , social and cultural need and aspiration through a jointly-owned and democratically controlled enterprise.သမ၀ါယမဆုိသည္မွာမိမိကံၾကမၼာမိမိလြတ္လပ္စြာစီမံနုိင္ေစရန္အတြက္ မိမိဆႏၵအေလ်ွာက္တက္ၾကြစြာပါ၀င္ျပီးမိမိတုိ႕၏စီးပြါးေရးလူမူေရးယဥ္ေက်းမူလုိအပ္ခ်က္မ်ားကုိ အမ်ားဆႏၵႏွင္႔အညီဒီမုိကေရစီးနည္းလမ္းအရထိမ္ေၾကာင္းလုပ္ေဆာင္ေသာပါ၀င္သူမ်ားစုေပါင္းပုိင္ဆုိင္သည္႔ လုပ္ငန္းျဖစ္သည္ ဟုဆုိရမည္ပင္ျဖစ္သည္။တစ္ဦးတေယာက္ပုိင္အစုိးရပုိင္ ျပည္သူပုိင္ လုပ္ငန္းမဟုတ္ေပ။သမ၀ါယမ၏အႏွစ္သာရတန္ဖုိးမွာCo-operatives are based on the values

of self-healf, selft-responsibility ,equality ,equity and solidarity.In the tradition of their founders ,Co-operative members believe in the ethical  value of honesty, openness , social responsibility and caring for others. စတင္ထူေထာင္သူမ်ားအေပၚ ရုိးသားျခင္းပြင္႔လင္းျခင္း လူမူေရးတာ၀န္သိစိတ္ရွိျခင္းစသည္႕ဂုဏ္သကၡာက်င္႕၀တ္မ်ား၏ တန္ဖုိး မ်ားကုိ အသင္းသာမ်ားကယုံၾကည္သက္၀င္ကာသာမရုိးၾကတည္ေထာင္ျခင္းမွ မိမိကုိယ္တုိင္ကူညီ ျခင္း မိမိကုိယ္တုိင္တာ၀န္ခံတာ၀န္ယူျခင္း ညီမွ်ျခင္း မွ်တျခင္စည္းလုံးညီညြတ္ေသာစိတ္ဓါတ္မ်ား တန္ဖုိးမ်ားအေပၚအေျခခံတည္ေဆာက္ထားသည္မွာသမ၀ါယမမ်ားပင္ျဖစ္ေပသည္။အထက္ပါ အ ဓိပၸါယ္ႏွင္႔တန္ဖုိးမ်ားျဖင္႔သမ၀ါယမအသင္းမ်ားအေနကဆႏၵတူရာလူမ်ားျဖင္႔ဖြဲ႔စည္းကာ အသင္း သားႏွင္႔အသင္း၀င္မ်ားအက်ဳိးကုိေဖၚေဆာင္ရန္အတြက္လမ္းညြန္အေျခခံမူ(၇)ရပ္ကုိခ်မွတ္ျပီး လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေဖၚေနၾကရာဒုတိယအေျခခံမူအျဖစ္ဒီမုိကေရစီနည္းက်ထိမ္းေၾကာင္းရန္မူ၀ါဒခ်မွတ္ျပီးျဖစ္ပါသည္။ Co-operatives are democratic organizations controlled by their members, who  actively  participate in  setting their policies and making decision. Men and Women , service as elected representatives , are accountable to membership. In  primary  Co-operatives, members have equal voting rights (one member one vote) and Co-operatives  at other level are organised in a democratic manner.သမ၀ါယမဆုိသည္မွာတက္ၾကြစြာပါ၀င္သူအသင္းသားမ်ားကမူ၀ါဒႏွင္႔ဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ားကုိလက္ေတြ

ကခ်မွတ္ေလ႔ရွိေသာဒီမုိကေရစီနည္းလမ္းအရထိမ္းေၾကာင္းေသာအဖြဲ႔အစည္းျဖစ္သည္။က်ားမမေရြးကုိယ္စားလွယ္

အျဖစ္ပြင႔္လင္းျမင္သာစြာေရြးခ်ယ္တင္ေျမခံခြင္႔ရွိျပီးတာ၀န္ထမ္းေဆာင္နုိင္ပါသည္။အေျခခံသမ၀ါယမမ်ားတြင္လူတစ္

ကုိယ္မဲတစ္မဲအျဖစ္အသင္းသားတုိင္းပါ၀င္မဲေပးေရြးခ်ယ္ခြင္႔ရွိျပီးအျခားအဆင္႔သမ၀ါယမမ်ားတြင္ဒီမုိကေရစီနည္းအရ

ကုိယ္စာလွယ္မ်ားထဲမွေရြးေကာက္ကာထိမ္ေၾကာင္းေဆာင္ရြက္ၾကရပါသည္။ထုိေၾကာင္႔သမ၀ါယမအသင္းမ်ားသည္အျခား

သူမ်ားထင္ျမင္ယူဆသလုိတစ္ဦးတည္းတေယာက္တည္းတစ္ဖြဲ႔တည္းကစည္းလြတ္၀ါးလြတ္ေဆာင္ရြက္ေနသည္႔အသင္း

အဖြဲ႔မ်ားမဟုတ္ဘဲဒီမုိကေရစီစနစ္ကုိအေျခခံကာလက္ေတြ႕ၾကၾကလုပ္ေဆာင္ေနေသာအသင္းအဖြဲ႔မ်ားျဖစ္ေၾကာင္းသိေစ

လုိပါသည္။အသင္းမ်ားမွလည္းပြင္႔လင္းျမင္သာေသာအသင္း အဖြဲ႔ေရြးခ်ယ္တင္ ေျမာက္မူမ်ားျပဳၾကရန္လုိအပ္ပါသည္။

လြတ္လပ္စြာကုိယ္႔ၾကမၼာကုိယ္ဖန္တည္းျခင္း

                ဒီမုိကေရစီနည္းလမ္းဟုဆုိလုိက္သည္ႏွင္႔လြတ္လပ္ျခင္းတရားမွ်တမူျခင္း ညီမွ်ျခင္းဆုိ သည္အေျခခံအနွစ္သာရမ်ားႏွင္႔ျပည္စုံရမည္ျဖစ္ရာသမ၀ါယမမ်ား၏လမ္ညြန္အေျခခံမူ(၇)ခ်က္ တြင္စတုတၳအေျခခံမူမွာလြတ္လပ္ျခင္းႏွင္႔ကုိယ္႕ၾကမၼာကုိယ္ပုိင္ျပဌာန္းခြင္႕ ( Autonomy and Independence )ပင္ျဖစ္သည္။ Co-operatives are autonomous , self-help organization  controlled by their members. If they enter into agreements with other organizations, including government, or raise capital from external sources, they do so on terms that ensure democratic control by their members and maintain their Co-operatives autonomy.သမ၀ါယမဆုိသည္မွာအသင္းသာမ်းကသာထိမ္းေၾကာင္းျပီးမိမိတုိ႔အခ်င္းခ်င္းအျပန္အလွန္ကူညီေသာ

ကုိယ္ၾကမၼာကုိယ္ပုိင္ျပဌာန္းေသာအဖြဲ႔အစည္းျဖစ္ေပသည္။အစုိးရအပါအ၀င္ ျပင္ပ အရင္းအျမစ္မ်ားမွ ရင္းႏွီးျမွပ္နွံမူျမင္႔တက္ေစရန္သေဘာတူညိခ်က္ျဖင္႔ အျခားဖြဲ႔အစည္းမ်ာက ၀င္ေရာက္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လွ်င္ေသာ္လည္းအသင္း၏ဒီမုိကေရစီနည္းအရထိမ္းေၾကာင္းမူဆုိသည္႔ကုိယ့္ၾကမၼာကုိယ္ဖန္

တည္းမူျပဌာန္းခ်က္အေျခခံမူကုိထိမ္းသိမ္းထာရမည္ျဖစ္ျပီးျဖစ္သည္။ ထုိအ ေျခခံမူသည္အသင္းသားမ်ားမွအသင္း၏လုပ္ငန္းလုပ္ေဆာင္မူမ်ားႏွင္႔မိမိတုိ႕အသင္းသားအခ်င္း ခ်င္းအၾကားအက်ဳိးစီးပြါးမ်ားတုိးတက္လာေစေရးအတြက္စည္းေ၀းဆုံးျဖတ္သည္႔အခါလြတ္လပ္စြာခ်မွတ္နုိင္ေရးႏွင္႔အျခားအဖြဲ႔

အစည္းမ်ားမွၾသဇာလြမ္းမုိးအျမတ္ထုတ္သြားမည္အေရးအတြက္အကာအကြယ္ျပဳရန္ရည္ရြယ္ထာျခင္းျဖစ္ပါသည္။

                အခ်ဳပ္ဆုိရေသာ္ သမ၀ါယမစနစ္သည္ နုိင္ငံေရးစနစ္တစ္ရပ္မဟုတ္ဘဲ နုိင္ငံတနုိင္ငံ အတြင္းအျမင္ထက္ကမၻာလူအသုိင္းအ၀ုိင္းၾကားဆႏၵတူဘ၀တူလူတန္စားမ်ားစုေပါင္းလုပ္ေဆာင္မွ်ေ၀ခံစားသည္႔ Society တစ္ခု Institution တခုအျဖစ္ သမ၀ါယမေလာကတရပ္ထူေထာင္ရန္ ေရွ့သမ၀ါယမအေတြးအေခၚပညာရွင္မ်ားထူေထာင္သူမ်ားက

ခ်မွတ္ခဲ႔ျခင္းျဖစ္ေပသည္။လူမူေရးႏွင္႕စီးပြါးေရးတြဲဖက္ေဆာင္ရြက္ေသာ Community Basic အေျခခံျပီးCo-operatives Societies အျဖစ္အမ်ားဆႏၵအေပၚအေလးထားေဆာင္ရြက္ျပီးပါ၀င္သူအသင္းသားမ်ားကုိယ္တုိင္ဒီမုိကေရစီ နည္းက်က်လြတ္လပ္စြာဖြဲ႕စည္းျခင္းထိမ္းေၾကာင္းျခင္းျပုေသာsocio-economic အဖြဲ႔အစည္း မ်ား ျဖစ္ေၾကာင္းေရးသားလုိက္ရပါသည္။

                                                                                    လွမုိး(ေအာင္နုိင္တုိး)

                                                                                      ၁၀.၈.၂၀၁၇

ကုိးကား- ICA Co-operative Identity Statement

ခုိင္မာေသခ်ာအားလုံးအတြက္သမ၀ါယမပါ

                  သမ၀ါယမလုိ႔ေျပာလုိက္သည္ႏွင္႔အခ်ဳိ႕သူေတြအၾကည္႕ကသံသယႏွင္႔ အခ်ဳိ႕သူ ေတြအေျပာက အမနာပအျမင္ျဖင္႔ သုိ႕ေသာ္ထုိသူေတြအသိက သမ၀ါယမဆုိသည္ကုိ ဂဃနဏ မသိ႔၊ ေခတ္ေဟာင္စနစ္ေဟာင္းအတြင္းကျဖတ္သန္လာခဲ႔ေသာသမ၀ါယမလုပ္ငန္းမ်ား၏ ေခတ္စ နစ္အမွားမ်ား၏ေစစားမူေအာက္ မူလသမ၀ါယမအႏွစ္သာရေတြေပ်ာက္ခဲ႔ရသည္လြဲေခ်ာ္ခဲ႔ရသည္႔ အေၾကာင္းတရာေတြဇစ္ျမစ္ကုိမသိ႔ ၊ သမ၀ါယမ၏မူ၀ါဒ အႏွစ္သာရ ရည္ရြယ္ခ်က္ကုိ မေလ႔လာ ကုန္ကုန္ေျပာရေသာ္သမ၀ါယမ၏လွဳပ္ရွားမူမ်ားအတြင္လည္းမပါ၀င္ အမ်ားေျပာစကားလမ္းဆုံး ျပီးအျပစ္တင္အျပစ္ျမင္ေနၾကျခင္းလုိ႔သာဆုိျခင္သည္။ ဘယ္သုိ႔ပင္ျဖစ္ျဖစ္ အရင္းရွင္နုိင္ငံ ကြန္ျမဴ နစ္ဆုိရွယ္လစ္နူိင္ငံ ဘာသာေရးအေလးေပး အမ်ဳိးသားေရးအေလးေပးသည္႔ နုိင္ငံပင္ျဖစ္ ပါေစ သမ၀ါယမစနစ္သည္ အေျခခံလူတန္းစားအတြက္အဓိကထားေသာ္လည္းအလႊားအသီးသီး လူ တန္းစားအသီးသီး၊လူမ်ဳိးအသားေရာင္ ကုိယ္ကြယ္မူ က်ားမ မခြဲတန္းတူပါ၀င္ေစျပီး စီးပြါးေရးအ ေျခခံ လူမူေရး အေလးထား၊ ပါ၀င္သူမ်ားကုိယ္တုိင္စီမံခန္နုိင္ေစသည္႕ဒီမုိကေရစီနည္းက်က် စီမံထိမ္းေၾကာင္းေသာ နုိင္ငံေရးႏွင္႔မပတ္သက္ေသာစနစ္တရပ္ဆုိသည္ကုိသိရွိသူနည္းလွေပ သည္။

၀င္ေငြမညီမွ်မူႏွင္႕ကမၻာၾကီးတြင္

             ၁၉ရာစုအေစာပုိင္း ေျမရွင္ပေဒသရာ္မ်ားအရင္းရွင္းၾကီးမ်ာလြမ္းမုိးခ်ိန္ ဓနဥစၥာ၀င္ေငြဟု သမွ်လည္းေကာင္းတုိ႔သာသိမ္းပုိက္ရယူကာ လယ္သမားႏွင္႔အလုပ္သမားမ်ားမေသထမင္းမေသ ဟင္းေလာက္ရရွိခံစားေနၾကရခ်ိန္တြင္ ၀ီလွ်ံကင္း ၊ရုိက္ဖာဆန္၊ ေရာဘတ္အုိ၀င္တုိ႔ကဲသုိ႕ေသာ အေတြးေခၚရွင္မ်ားက သမ၀ါယမ( Co-operative ) စနစ္တရပ္ကုိ ဘ၀တူလူတန္းစားမ်ားႏွင္႔လူမူ စီးပြြါးေရး စိတ္ရွိသူမ်ားျဖင္႔သမ၀ါယမအသင္းမ်ား ဥေရာပႏွင္႔အေမရီကတုိ႔တြင္္ထူေထာင္ကာ သမ၀ါယမစနစ္ကုိစတင္ခဲ႔ျပီးညီမွ်ေသာ၀င္ေငြမ်ားရရွိေစရန္ေဆာင္ရြက္ခဲၾကသည္။ကမၻာေပၚတြင္

လူတန္းစားမ်ားအၾကားေငြ၀င္ေငြမညီမွ်ၾကီးထြားသည႔္အခ်ိန္တြင္ဘ၀တူအဖြဲ႔၀င္မ်ားသည္၀င္ေငြမညီမွ်မူမ်ား

ကုိေျဖရွင္ရန္အတြက္သမ၀ါယမစနစ္ကုိတည္ေထာင္လုိက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။အစကနဦးတြင္သမ၀ါယမ စံျပ( model )မ်ားအျပားေပၚထြက္လာျပီး ေနာက္ပုိင္းတြင္ႏုိင္ငံတကာသမ၀ါယမ စြန္ဦးတီထြင္မူလုပ္ငန္အားလုံးသေဘာတူညီသည္႕အဓိပၸါယ္(Defination)၊စည္းမ်ဥ္းစဥ္းကမ္းမ်ား (Principles)တန္ဖုိးအႏွစ္သာရမ်ား(Values)ကုိခ်မွတ္ျခင္းအျပင္ နုိင္ငံတကာသမ၀ါယမ အစည္း အရုံး(Inernational Co-operative Alliance –ICA) ဖြဲ႔စည္းနုိင္ခဲ႔ၾကေပသည္။ထုိသမ၀ါယမစည္း ကမ္းမ်ားတြင္ဆႏၵရွိသူမည္သူမဆုိ ခြဲျခားမူမရွိအသင္းသားမ်ား၏လုိအပ္ခ်က္အရ ပါ၀င္နုိင္ေရး  အတြက္သမ၀ါယမအသင္မ်ားသည္အသင္းသား၀င္ခြင္႕ကုိအပိတ္အပင္မရွိဖြင္႔လွစ္ေပးထားလွ်က္ရွိသည္။

လြတ္လပ္စြာအသင္းသားအျဖစ္ပါ၀င္နုိင္းျခင္းအတြက္ဆင္းရဲမူကုိေလွ်ာ႔ခ်ဖယ္ရွားလာနုိင္ ျပီးေငြေၾကးဥစၥာ

ပစၥည္းမ်ားကုိဖန္းတည္းလာနုိ္င္သည္အထိအက်ုိးျဖစ္နုိင္သည္႔၀င္ေပါက္လမ္း ေၾကာင္းပင္ျဖစ္သည္။

အသင္း၀င္မ်ား၏ထည္႕၀င္အရင္းအႏွီးမ်ားကုိ ဒီမုိကရက္တစ္နည္းလမ္းအရ ထိမ္းေၾကာင္းျပီး ရရွိလာေသာအက်ဳိးရလဒ္မ်ားကုိမွ်တစြာခြဲေ၀ျခင္းျပဳရေပသည္အဘယ္ေၾကာင္း ဆုိေသာ္သမ၀ါယမသည္ ျပည္သူ(အဖြဲ႕၀င္) ကုိဗဟုိျပဳကာ ေငြးေၾကးအရင္းအႏွီးထည္႔၀င္မူ ကုိ ဗဟုိမျပဳေပ ။သုိ႕ေသာ္စဥ္ဆက္မျပတ္လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖင္႔အရင္းအႏွီးစုေဆာင္မူမ်ားအရွိန္ရလာ ကာေငြေၾကးဥစၥာဓနမ်ားကုိမွ်တေကာင္းမြန္ေသာနည္းျဖင္႔ျဖန္႔ေ၀ေပးနုိင္မည္ျဖစ္သည္။သမ၀ါယမမ်ား

သည္အားလုံးေသာစီးပြါးေရးလုပ္ငန္းမ်ားျဖစ္သည္႔ေငြစုေငြေခ်းလုပ္ငန္းမ်ား၊စုိက္ပ်ုိးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊

ကုန္စည္နွင္႔၀န္ေဆာင္မူေရာင္းခ်မူလုပ္ငန္းမ်ား၊ က်န္မာေရး ၊အိမ္ယာလုပ္ငန္းမ်ား ၊အာမခံလုပ္ငန္း ၊ဘဏ္လုပ္ငန္မ်ားႏွင္႕လက္မူႏွင္႔စက္မူထုတ္္ကုန္မ်ားကဲသုုိ႔ေသာလုပ္ငန္မ်ားကုိ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္နုိင္ရန္အတြက္လြတ္လပ္စြာအသင္း၀င္ေရာက္ခြင္႔မ်ားရရွိျခင္းျဖင္႔ပုိမုိတုိးခ်ဲေဆာင္ ရြက္နုိင္ၾကေပသည္။မည္သုိ႔ပင္ဆုိေစအရင္းရွင္စီးပြါးေရးတနည္းပုဂၢလိအရင္းအႏွီးအေျခခံေသာ

ေစ်းကြက္မ်ားက်ဆုံးေနခ်ိန္လူတ႔ုိ၏လုိအပ္ခ်က္အားၾကည္ရႈကာနွစ္သက္ရာက႑အလုိက္သမ၀ါယမ

အဖြဲ႔အစည္းမ်ားတြင္မိမိတုိ႔ဆႏၵအရရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံျခင္းျပဳျခင္းသည္ပုိမုိအက်ဳိးျပဳနုိင္ေၾကာင္းစီးပြါး ေရးကပ္မ်ားျဖစ္ေပၚခ်ိန္

 ျမင္ေတြ႔ ခ႔ဲၾကရျပီးျဖစ္သည္။

လူထုအေျချပဳ လူထုလွဳပ္ရွားမူ

              ခြဲျခားမူမရွိေသာတည္ေဆာက္မူမ်ားျဖင္႔ကုိယ္အားကုိယ္ကုိးဖြဲ႔စည္းတည္ေထာင္ခဲ႔ေသာ

သမ၀ါယမမ်ားသည္မိမိအဖြဲ႔အစည္တြင္မကျပင္ပအဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင္႔မွ်တမူကုိျပဳျပင္ေမြးဖြားေပးခဲ႔

ျပီးသမ၀ါယမအေျခခံမူ(၇)ရပ္ကုိအေလးထားကာလူမူအဖြဲ႔အစည္းၾကီးအျဖစ္ရပ္တည္ေနပါသည္။

စီးပြါးေရး၊လူမူေရး၊ပါတ္၀န္က်င္သဘာ၀အေရးပါအေျခခံေသာလူအဖြဲ႔အစည္းၾကိးစဥ္ဆက္မပ်က္ဖြံ႔

ျဖဳိးေရးအတြက္ကတိထားေဆာင္ရြက္လွ်က္ရွိသည္႔လူထုအေျခခံျပဳ(Community–based)အဖြဲ႔ အစည္းျဖစ္သည္႔အားေလွ်ာ္စြာကမၻာတ၀ွမ္းလုံးေဒသအတြင္းအရင္းအျမစ္မ်ားကုိအသုံးခ်လွ်က္စီး ပြါးေရးဖြံျဖဳိးမူအပါအ၀င္သမ၀ါယမလူမူအဖြဲအစည္းအတြင္းေကာင္းမြန္ေသာပုံရိပ္မ်ားအျဖစ္ေဖၚ

ေဆာင္ျခင္းျဖင္႔လူမူအဖြဲအစည္းနွင္႔လူထုလွုပ္ရွားမူမ်ားတြင္အေထာက္အကူျပဳလွ်က္ရွိေၾကာင္းအ

ေထာက္အထားမ်ားကုိကမၻာပသမ၀ါယမအဖြဲအစည္းမ်ားကျပသခဲ႔ျပီးလည္ျဖစ္ေပသည္။သမ၀ါယမမ်ား

အေနျဖင္႔တစ္သင္းျခင္းေဒသအတြင္းလူမူအဖြဲ႔လူမူအဖြဲ႔အစည္းအေပၚရွိစီးပြါးေရးလူမူေရးအက်ဳိးျပဳမူမ်ားကုိ

အာရုံစုိက္လာရန္စံျပအျဖစ္ေဖၚေဆာင္ျခင္းေပးေနေသာ္လည္းကမၻာအ၀ွမ္းရွိျပဳသူ

မ်ားထံသုိစီးပြါးေရးလူမူေရးအက်ုိးအျမတ္မ်ားကုိစိတ္ဆႏၵျပင္ျပစြာနဲသယ္ေဆာင္ေပးေနၾကေပ

သည္။သမ၀ါယမတန္ဖုိးမ်ားေပၚအေျခခံကာကမၻာမူျဖစ္စဥ္အတြင္းသမ၀ါယမလွဳပ္ရွားမူမ်ားက လူထုအေျချပဳစီးပြါးေရးလူမူေရးမညီမွ်မူမ်ားကုိေျဖရွင္းေနသည္နွင္႔တျပုိင္နက္အျခားတဖက္မွ

လည္းမတည္ျငိမ္မူမ်ားႏွင္႔အတူမညီမွ်မူျဖစ္စဥ္မ်ားဖန္တည္းျဖစ္ေပၚေနသည္မ်ားကလည္းၾကီးထြား

က်ယ္ျပန္လာသည္ကုိလည္းျမင္ေတြ႔ခဲ႔ၾကျပီးျဖစ္သည္။စြန္႔ဦးတည္းထြင္ကုိယ္႔အားကုိယ္ကုိးေသာအဖြဲ

အစည္းျဖစ္သည္႕သမ၀ါယမမ်ား၏ေအာင္ျမင္မူအက်ဳိးရလဒ္မ်ားသည္အလႈဳေပးသည္႔ေသာသေဘာမဟုတ္ေပ။

အဖြဲ၀င္မ်ား၏လုိအပ္ခ်က္အရတုိးျမင္႔ေတာင္းဆုိလာသည္႕အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာေတာင္းဆုိမူမ်ားအရသေဘာတူဖြဲစည္း

တည္းေထာင္ၾကေသာလူထုအေျချပဳသမ၀ါယမမ်ားျဖစ္ထြန္းကာအရြယ္အစားအရတုိးတက္လာၾကျခင္းသာျဖစ္သည္။

ကမၻာလူဦးေရ၏သန္း၂၅၀ေက်ာ္သည္သမ၀ါယမအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအတြင္းသူတုိ၏လူေနမူဘ၀တည္၇ွိေနျပီးေအာင္ျမင္

အၾကီးထြားဆုံးသမ၀ါယမအသင္းေပါင္း၃၀၀အေပၚေလ႔လာခ်က္အရ တႏွစ္အတြင္းလွည္႕လည္ေနသည္းစီးပြါးေရးပမဏသည္ ၂.၅ထရီလီယံရွိေၾကာင္းသိရေပသည္။ထုိသမ၀ါယမအသင္းၾကီးမ်ားသည္ေရွ႔အခါကပင္အခုိင္အ မာရပ္တည္ခဲ႔သည္အသင္းၾကီးမ်ားျဖစ္ေပသည္။UNESCO (the  United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation )သည္ထိေတြကုိင္တြယ္မရေသာ ယဥ္ေက်းမူ အေမြႊႏွစ္ မ်ားလူသားျဖစ္မူမ်ားအျပင္ထိေတြကုိင္တြယ္မွတ္ေက်ာက္ျပဳနုိင္သည္႔အရာအျဖစ္သမ၀ါယမမ်ားကုိထည္႔

သြင္းရန္၂၀၀၃ခုႏွစ္တြင္ဂ်ာမဏီနုိင္ငံ၏သမ၀ါယမလွုပ္ရွားမူမ်ားသည္ကမၻာမႈ႕ျဖစ္စဥ္အ

တြင္းပုိမုိ႔ဖြံျဖုိးလာေအာင္ၾကုိးပမ္းခ်က္အျဖစ္အဖြဲတ၀င္တစ္နုိင္ငံမွတင္သြင္ခဲ႔သည္မွာသမ၀ါယမ၏ပုံရိပ္ကုိျပသျခင္း

ပင္ျဖစ္သည္။ထုိအခ်က္တြင္၀င္ေငြမညီမွ်မူမ်ားသည္ကပ္ေရာဂါအသြင္ၾကီးထြားေန ယုံသာမကအမ်ဳိးသမီးမ်ားအေနျဖင္႔ပါသူတုိ႔၏မိသားစုေနထုိင္မူဘ၀အတြက္အဟန္႔အတားျဖစ္ေနမူမ်ား

ကုိေက်ာ္ျဖတ္နုိင္ေရးအတြက္ပါ၀င္မူျပဳရမည္႔အျပင္ေစာင္႕ၾကည္႔အကဲျဖတ္ၾကျခင္းသည္လူ

ေနမူအေျခအေနမ်ားအတြက္အေရးၾကီးေသာအခ်က္မ်ားျဖစ္ေပသည္။

              အခ်ဳပ္ဆုိရေသာ္ခြဲျခားမူမရွိလူတုိင္းလြတ္လပ္စြာပါ၀င္နုိင္သည္ဆုိေသာ သမ၀ါယမ၏ အေျခခံမူသည္ဘက္ေပါင္းစုံအေသြးအေရာင္စုံလူသားေတြအတြက္ညီမၽွေသာ၀င္ေငြခြဲေ၀မူ ဘက္ ေပါင္းစုံေသာစီးပြါးေရးလုပ္ငန္းမ်ားအျပင္ဘက္ေပါင္းစုံက်န္မာေရးလုိအပ္ခ်က္ပညာေရးလုိအပ္

ခ်က္မ်ားကုိစုေပါင္းပါ၀င္စုေပါင္းစီမံဒီမုိကေရစီနည္းလမ္းအရထိမ္းေၾကာင္းျခင္းျဖင္႔လူမ်ုဳိး၊ဘာသာက်ားမ၊

လူမူေရး၊နုိင္ငံေရးျခားမူမရွိခုိင္မာေသခ်ာေသာလူမႈအဖြဲအစည္းကုိတည္ေထာင္လာနုိင္မည္႔စနစ္အျဖစ္

သမ၀ါယမစနစ္ဆုိသည္မွာကမၻာတည္သ၍တည္ရွိျဖစ္ထြန္းတုိးတက္ေနမည္ကုိယုံ

ၾကည္မူအျပည္႔ရွိေၾကာင္း၂၃ၾကိမ္ေျမာက္နုိင္ငံတကာသမ၀ါယမေန႔ကုိဂုဏ္ျပဳေရးသားလုိက္ရပါ သည္။