ခုိင္မာေသခ်ာအားလုံးအတြက္သမ၀ါယမပါ

                  သမ၀ါယမလုိ႔ေျပာလုိက္သည္ႏွင္႔အခ်ဳိ႕သူေတြအၾကည္႕ကသံသယႏွင္႔ အခ်ဳိ႕သူ ေတြအေျပာက အမနာပအျမင္ျဖင္႔ သုိ႕ေသာ္ထုိသူေတြအသိက သမ၀ါယမဆုိသည္ကုိ ဂဃနဏ မသိ႔၊ ေခတ္ေဟာင္စနစ္ေဟာင္းအတြင္းကျဖတ္သန္လာခဲ႔ေသာသမ၀ါယမလုပ္ငန္းမ်ား၏ ေခတ္စ နစ္အမွားမ်ား၏ေစစားမူေအာက္ မူလသမ၀ါယမအႏွစ္သာရေတြေပ်ာက္ခဲ႔ရသည္လြဲေခ်ာ္ခဲ႔ရသည္႔ အေၾကာင္းတရာေတြဇစ္ျမစ္ကုိမသိ႔ ၊ သမ၀ါယမ၏မူ၀ါဒ အႏွစ္သာရ ရည္ရြယ္ခ်က္ကုိ မေလ႔လာ ကုန္ကုန္ေျပာရေသာ္သမ၀ါယမ၏လွဳပ္ရွားမူမ်ားအတြင္လည္းမပါ၀င္ အမ်ားေျပာစကားလမ္းဆုံး ျပီးအျပစ္တင္အျပစ္ျမင္ေနၾကျခင္းလုိ႔သာဆုိျခင္သည္။ ဘယ္သုိ႔ပင္ျဖစ္ျဖစ္ အရင္းရွင္နုိင္ငံ ကြန္ျမဴ နစ္ဆုိရွယ္လစ္နူိင္ငံ ဘာသာေရးအေလးေပး အမ်ဳိးသားေရးအေလးေပးသည္႔ နုိင္ငံပင္ျဖစ္ ပါေစ သမ၀ါယမစနစ္သည္ အေျခခံလူတန္းစားအတြက္အဓိကထားေသာ္လည္းအလႊားအသီးသီး လူ တန္းစားအသီးသီး၊လူမ်ဳိးအသားေရာင္ ကုိယ္ကြယ္မူ က်ားမ မခြဲတန္းတူပါ၀င္ေစျပီး စီးပြါးေရးအ ေျခခံ လူမူေရး အေလးထား၊ ပါ၀င္သူမ်ားကုိယ္တုိင္စီမံခန္နုိင္ေစသည္႕ဒီမုိကေရစီနည္းက်က် စီမံထိမ္းေၾကာင္းေသာ နုိင္ငံေရးႏွင္႔မပတ္သက္ေသာစနစ္တရပ္ဆုိသည္ကုိသိရွိသူနည္းလွေပ သည္။

၀င္ေငြမညီမွ်မူႏွင္႕ကမၻာၾကီးတြင္

             ၁၉ရာစုအေစာပုိင္း ေျမရွင္ပေဒသရာ္မ်ားအရင္းရွင္းၾကီးမ်ာလြမ္းမုိးခ်ိန္ ဓနဥစၥာ၀င္ေငြဟု သမွ်လည္းေကာင္းတုိ႔သာသိမ္းပုိက္ရယူကာ လယ္သမားႏွင္႔အလုပ္သမားမ်ားမေသထမင္းမေသ ဟင္းေလာက္ရရွိခံစားေနၾကရခ်ိန္တြင္ ၀ီလွ်ံကင္း ၊ရုိက္ဖာဆန္၊ ေရာဘတ္အုိ၀င္တုိ႔ကဲသုိ႕ေသာ အေတြးေခၚရွင္မ်ားက သမ၀ါယမ( Co-operative ) စနစ္တရပ္ကုိ ဘ၀တူလူတန္းစားမ်ားႏွင္႔လူမူ စီးပြြါးေရး စိတ္ရွိသူမ်ားျဖင္႔သမ၀ါယမအသင္းမ်ား ဥေရာပႏွင္႔အေမရီကတုိ႔တြင္္ထူေထာင္ကာ သမ၀ါယမစနစ္ကုိစတင္ခဲ႔ျပီးညီမွ်ေသာ၀င္ေငြမ်ားရရွိေစရန္ေဆာင္ရြက္ခဲၾကသည္။ကမၻာေပၚတြင္

လူတန္းစားမ်ားအၾကားေငြ၀င္ေငြမညီမွ်ၾကီးထြားသည႔္အခ်ိန္တြင္ဘ၀တူအဖြဲ႔၀င္မ်ားသည္၀င္ေငြမညီမွ်မူမ်ား

ကုိေျဖရွင္ရန္အတြက္သမ၀ါယမစနစ္ကုိတည္ေထာင္လုိက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။အစကနဦးတြင္သမ၀ါယမ စံျပ( model )မ်ားအျပားေပၚထြက္လာျပီး ေနာက္ပုိင္းတြင္ႏုိင္ငံတကာသမ၀ါယမ စြန္ဦးတီထြင္မူလုပ္ငန္အားလုံးသေဘာတူညီသည္႕အဓိပၸါယ္(Defination)၊စည္းမ်ဥ္းစဥ္းကမ္းမ်ား (Principles)တန္ဖုိးအႏွစ္သာရမ်ား(Values)ကုိခ်မွတ္ျခင္းအျပင္ နုိင္ငံတကာသမ၀ါယမ အစည္း အရုံး(Inernational Co-operative Alliance –ICA) ဖြဲ႔စည္းနုိင္ခဲ႔ၾကေပသည္။ထုိသမ၀ါယမစည္း ကမ္းမ်ားတြင္ဆႏၵရွိသူမည္သူမဆုိ ခြဲျခားမူမရွိအသင္းသားမ်ား၏လုိအပ္ခ်က္အရ ပါ၀င္နုိင္ေရး  အတြက္သမ၀ါယမအသင္မ်ားသည္အသင္းသား၀င္ခြင္႕ကုိအပိတ္အပင္မရွိဖြင္႔လွစ္ေပးထားလွ်က္ရွိသည္။

လြတ္လပ္စြာအသင္းသားအျဖစ္ပါ၀င္နုိင္းျခင္းအတြက္ဆင္းရဲမူကုိေလွ်ာ႔ခ်ဖယ္ရွားလာနုိင္ ျပီးေငြေၾကးဥစၥာ

ပစၥည္းမ်ားကုိဖန္းတည္းလာနုိ္င္သည္အထိအက်ုိးျဖစ္နုိင္သည္႔၀င္ေပါက္လမ္း ေၾကာင္းပင္ျဖစ္သည္။

အသင္း၀င္မ်ား၏ထည္႕၀င္အရင္းအႏွီးမ်ားကုိ ဒီမုိကရက္တစ္နည္းလမ္းအရ ထိမ္းေၾကာင္းျပီး ရရွိလာေသာအက်ဳိးရလဒ္မ်ားကုိမွ်တစြာခြဲေ၀ျခင္းျပဳရေပသည္အဘယ္ေၾကာင္း ဆုိေသာ္သမ၀ါယမသည္ ျပည္သူ(အဖြဲ႕၀င္) ကုိဗဟုိျပဳကာ ေငြးေၾကးအရင္းအႏွီးထည္႔၀င္မူ ကုိ ဗဟုိမျပဳေပ ။သုိ႕ေသာ္စဥ္ဆက္မျပတ္လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖင္႔အရင္းအႏွီးစုေဆာင္မူမ်ားအရွိန္ရလာ ကာေငြေၾကးဥစၥာဓနမ်ားကုိမွ်တေကာင္းမြန္ေသာနည္းျဖင္႔ျဖန္႔ေ၀ေပးနုိင္မည္ျဖစ္သည္။သမ၀ါယမမ်ား

သည္အားလုံးေသာစီးပြါးေရးလုပ္ငန္းမ်ားျဖစ္သည္႔ေငြစုေငြေခ်းလုပ္ငန္းမ်ား၊စုိက္ပ်ုိးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ား၊

ကုန္စည္နွင္႔၀န္ေဆာင္မူေရာင္းခ်မူလုပ္ငန္းမ်ား၊ က်န္မာေရး ၊အိမ္ယာလုပ္ငန္းမ်ား ၊အာမခံလုပ္ငန္း ၊ဘဏ္လုပ္ငန္မ်ားႏွင္႕လက္မူႏွင္႔စက္မူထုတ္္ကုန္မ်ားကဲသုုိ႔ေသာလုပ္ငန္မ်ားကုိ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္နုိင္ရန္အတြက္လြတ္လပ္စြာအသင္း၀င္ေရာက္ခြင္႔မ်ားရရွိျခင္းျဖင္႔ပုိမုိတုိးခ်ဲေဆာင္ ရြက္နုိင္ၾကေပသည္။မည္သုိ႔ပင္ဆုိေစအရင္းရွင္စီးပြါးေရးတနည္းပုဂၢလိအရင္းအႏွီးအေျခခံေသာ

ေစ်းကြက္မ်ားက်ဆုံးေနခ်ိန္လူတ႔ုိ၏လုိအပ္ခ်က္အားၾကည္ရႈကာနွစ္သက္ရာက႑အလုိက္သမ၀ါယမ

အဖြဲ႔အစည္းမ်ားတြင္မိမိတုိ႔ဆႏၵအရရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံျခင္းျပဳျခင္းသည္ပုိမုိအက်ဳိးျပဳနုိင္ေၾကာင္းစီးပြါး ေရးကပ္မ်ားျဖစ္ေပၚခ်ိန္

 ျမင္ေတြ႔ ခ႔ဲၾကရျပီးျဖစ္သည္။

လူထုအေျချပဳ လူထုလွဳပ္ရွားမူ

              ခြဲျခားမူမရွိေသာတည္ေဆာက္မူမ်ားျဖင္႔ကုိယ္အားကုိယ္ကုိးဖြဲ႔စည္းတည္ေထာင္ခဲ႔ေသာ

သမ၀ါယမမ်ားသည္မိမိအဖြဲ႔အစည္တြင္မကျပင္ပအဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင္႔မွ်တမူကုိျပဳျပင္ေမြးဖြားေပးခဲ႔

ျပီးသမ၀ါယမအေျခခံမူ(၇)ရပ္ကုိအေလးထားကာလူမူအဖြဲ႔အစည္းၾကီးအျဖစ္ရပ္တည္ေနပါသည္။

စီးပြါးေရး၊လူမူေရး၊ပါတ္၀န္က်င္သဘာ၀အေရးပါအေျခခံေသာလူအဖြဲ႔အစည္းၾကိးစဥ္ဆက္မပ်က္ဖြံ႔

ျဖဳိးေရးအတြက္ကတိထားေဆာင္ရြက္လွ်က္ရွိသည္႔လူထုအေျခခံျပဳ(Community–based)အဖြဲ႔ အစည္းျဖစ္သည္႔အားေလွ်ာ္စြာကမၻာတ၀ွမ္းလုံးေဒသအတြင္းအရင္းအျမစ္မ်ားကုိအသုံးခ်လွ်က္စီး ပြါးေရးဖြံျဖဳိးမူအပါအ၀င္သမ၀ါယမလူမူအဖြဲအစည္းအတြင္းေကာင္းမြန္ေသာပုံရိပ္မ်ားအျဖစ္ေဖၚ

ေဆာင္ျခင္းျဖင္႔လူမူအဖြဲအစည္းနွင္႔လူထုလွုပ္ရွားမူမ်ားတြင္အေထာက္အကူျပဳလွ်က္ရွိေၾကာင္းအ

ေထာက္အထားမ်ားကုိကမၻာပသမ၀ါယမအဖြဲအစည္းမ်ားကျပသခဲ႔ျပီးလည္ျဖစ္ေပသည္။သမ၀ါယမမ်ား

အေနျဖင္႔တစ္သင္းျခင္းေဒသအတြင္းလူမူအဖြဲ႔လူမူအဖြဲ႔အစည္းအေပၚရွိစီးပြါးေရးလူမူေရးအက်ဳိးျပဳမူမ်ားကုိ

အာရုံစုိက္လာရန္စံျပအျဖစ္ေဖၚေဆာင္ျခင္းေပးေနေသာ္လည္းကမၻာအ၀ွမ္းရွိျပဳသူ

မ်ားထံသုိစီးပြါးေရးလူမူေရးအက်ုိးအျမတ္မ်ားကုိစိတ္ဆႏၵျပင္ျပစြာနဲသယ္ေဆာင္ေပးေနၾကေပ

သည္။သမ၀ါယမတန္ဖုိးမ်ားေပၚအေျခခံကာကမၻာမူျဖစ္စဥ္အတြင္းသမ၀ါယမလွဳပ္ရွားမူမ်ားက လူထုအေျချပဳစီးပြါးေရးလူမူေရးမညီမွ်မူမ်ားကုိေျဖရွင္းေနသည္နွင္႔တျပုိင္နက္အျခားတဖက္မွ

လည္းမတည္ျငိမ္မူမ်ားႏွင္႔အတူမညီမွ်မူျဖစ္စဥ္မ်ားဖန္တည္းျဖစ္ေပၚေနသည္မ်ားကလည္းၾကီးထြား

က်ယ္ျပန္လာသည္ကုိလည္းျမင္ေတြ႔ခဲ႔ၾကျပီးျဖစ္သည္။စြန္႔ဦးတည္းထြင္ကုိယ္႔အားကုိယ္ကုိးေသာအဖြဲ

အစည္းျဖစ္သည္႕သမ၀ါယမမ်ား၏ေအာင္ျမင္မူအက်ဳိးရလဒ္မ်ားသည္အလႈဳေပးသည္႔ေသာသေဘာမဟုတ္ေပ။

အဖြဲ၀င္မ်ား၏လုိအပ္ခ်က္အရတုိးျမင္႔ေတာင္းဆုိလာသည္႕အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာေတာင္းဆုိမူမ်ားအရသေဘာတူဖြဲစည္း

တည္းေထာင္ၾကေသာလူထုအေျချပဳသမ၀ါယမမ်ားျဖစ္ထြန္းကာအရြယ္အစားအရတုိးတက္လာၾကျခင္းသာျဖစ္သည္။

ကမၻာလူဦးေရ၏သန္း၂၅၀ေက်ာ္သည္သမ၀ါယမအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအတြင္းသူတုိ၏လူေနမူဘ၀တည္၇ွိေနျပီးေအာင္ျမင္

အၾကီးထြားဆုံးသမ၀ါယမအသင္းေပါင္း၃၀၀အေပၚေလ႔လာခ်က္အရ တႏွစ္အတြင္းလွည္႕လည္ေနသည္းစီးပြါးေရးပမဏသည္ ၂.၅ထရီလီယံရွိေၾကာင္းသိရေပသည္။ထုိသမ၀ါယမအသင္းၾကီးမ်ားသည္ေရွ႔အခါကပင္အခုိင္အ မာရပ္တည္ခဲ႔သည္အသင္းၾကီးမ်ားျဖစ္ေပသည္။UNESCO (the  United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation )သည္ထိေတြကုိင္တြယ္မရေသာ ယဥ္ေက်းမူ အေမြႊႏွစ္ မ်ားလူသားျဖစ္မူမ်ားအျပင္ထိေတြကုိင္တြယ္မွတ္ေက်ာက္ျပဳနုိင္သည္႔အရာအျဖစ္သမ၀ါယမမ်ားကုိထည္႔

သြင္းရန္၂၀၀၃ခုႏွစ္တြင္ဂ်ာမဏီနုိင္ငံ၏သမ၀ါယမလွုပ္ရွားမူမ်ားသည္ကမၻာမႈ႕ျဖစ္စဥ္အ

တြင္းပုိမုိ႔ဖြံျဖုိးလာေအာင္ၾကုိးပမ္းခ်က္အျဖစ္အဖြဲတ၀င္တစ္နုိင္ငံမွတင္သြင္ခဲ႔သည္မွာသမ၀ါယမ၏ပုံရိပ္ကုိျပသျခင္း

ပင္ျဖစ္သည္။ထုိအခ်က္တြင္၀င္ေငြမညီမွ်မူမ်ားသည္ကပ္ေရာဂါအသြင္ၾကီးထြားေန ယုံသာမကအမ်ဳိးသမီးမ်ားအေနျဖင္႔ပါသူတုိ႔၏မိသားစုေနထုိင္မူဘ၀အတြက္အဟန္႔အတားျဖစ္ေနမူမ်ား

ကုိေက်ာ္ျဖတ္နုိင္ေရးအတြက္ပါ၀င္မူျပဳရမည္႔အျပင္ေစာင္႕ၾကည္႔အကဲျဖတ္ၾကျခင္းသည္လူ

ေနမူအေျခအေနမ်ားအတြက္အေရးၾကီးေသာအခ်က္မ်ားျဖစ္ေပသည္။

              အခ်ဳပ္ဆုိရေသာ္ခြဲျခားမူမရွိလူတုိင္းလြတ္လပ္စြာပါ၀င္နုိင္သည္ဆုိေသာ သမ၀ါယမ၏ အေျခခံမူသည္ဘက္ေပါင္းစုံအေသြးအေရာင္စုံလူသားေတြအတြက္ညီမၽွေသာ၀င္ေငြခြဲေ၀မူ ဘက္ ေပါင္းစုံေသာစီးပြါးေရးလုပ္ငန္းမ်ားအျပင္ဘက္ေပါင္းစုံက်န္မာေရးလုိအပ္ခ်က္ပညာေရးလုိအပ္

ခ်က္မ်ားကုိစုေပါင္းပါ၀င္စုေပါင္းစီမံဒီမုိကေရစီနည္းလမ္းအရထိမ္းေၾကာင္းျခင္းျဖင္႔လူမ်ုဳိး၊ဘာသာက်ားမ၊

လူမူေရး၊နုိင္ငံေရးျခားမူမရွိခုိင္မာေသခ်ာေသာလူမႈအဖြဲအစည္းကုိတည္ေထာင္လာနုိင္မည္႔စနစ္အျဖစ္

သမ၀ါယမစနစ္ဆုိသည္မွာကမၻာတည္သ၍တည္ရွိျဖစ္ထြန္းတုိးတက္ေနမည္ကုိယုံ

ၾကည္မူအျပည္႔ရွိေၾကာင္း၂၃ၾကိမ္ေျမာက္နုိင္ငံတကာသမ၀ါယမေန႔ကုိဂုဏ္ျပဳေရးသားလုိက္ရပါ သည္။