စုိက္ပ်ဳိးေရးကုန္ထုတ္သမ၀ါယမအသင္းမ်ားေပၚထြန္းလာေရးအတြက္
စိတ္ကူးစိတ္သန္းမ်ား
၁။ စက္မူနုိင္ငံအတြက္မထြန္းကားေသးေသာအျခအေနတြင္
ေတာင္သူလယ္သမား ၇၀% ခန္႔ ရွိေသာနုိင္ငံတြင္း ျပည္တြင္းဖူးလုံေရး သာမက ျပည္ပပုိ႕ကုန္မ်ားအျဖစ္တင္ပုိ႔ႏုိင္ေရးအတြက္လည္း
ေကာင္းေေက်းလက္ေဒသေနျပည္သူမ်ားစီပြါးဖြံျဖုိးရန္အတြက္ ေခတ္မွီစုိက္ပ်ဳိးေရးစနစ္မ်ားျဖင္႔
စုိက္ ပ်ဳိးေရးထုတ္ကုန္မ်ားစနစ္တက်အထြက္တုိးလာေရးအတြက္ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ားအားစုစည္း
စည္းရုံးေဆာင္ရြက္သင္႔ေၾကာင္းအေတြးမ်ားသည္ IRMA ႏွင္႔ IDCA ေလ႔လာသင္ယူျပီးေနာက္ပုိမုိယုံ
ၾကည္လာခဲ႕ပါသည္။သုိ႕ေသာ္ ျမန္မာ႔တုိ႔၏သေဘာသဘာ၀ႏွင္႔ တည္ရွိဆဲအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၏ အေန အထာအရမိမိအဆင္႔ျဖင္႔အေကာင္အအထည္ေဖၚရန္ခက္ခဲေနသျဖင္႔လက္ေလွ်ာ႔ေနခဲ႔ရပါသည္။အမွန္
တကယ္ေတာ႔
India ႏွင္႔ Japan နုိင္ငံတုိ႔တြင္ထုိလုပ္ငန္းမ်ားအားသမ၀ါယမ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားက အစုိးရ
ႏွင္႔ ပူေပါင္းလုပ္ေဆာင္ၾကသျဖင္႔ထုိနုုိင္ငံမ်ား၏ စုိက္ပ်ဳိးေရးသမ၀ါယမမ်ားမွာ ႏွစ္ေပါင္း
၅၀ ေက်ာ္ အထိခုိင္မာအားေကာင္းလွ်က္ရွိပါသည္။
၂။ India နုိင္ငံတြင္ စုိက္ပ်ုိးေရးေမြးျမဴေရးလုပ္ငန္းမ်ားကုိသမ၀ါယမမ်ားက
လြမ္းျခဳံထားျပီး သမ၀ါယမ ေခါင္ေဆာင္မ်ားအား Institute of Rural Development
Anand က အေျခခံ တပါတ္သင္းတန္းမွအစ PhD ဘြဲအထိေလ႔က်င္းသင္ၾကားေပးေနျပီး
Japan နုိင္ငံတြင္ The Institute for the Development of Agricultural Cooperation
in Asia သင္တန္းေက်ာင္းကလည္းနူိ္င္ငံတ ကာမွသင္တန္းသားမ်ားကုိ ေလ႔က်င္႔သင္ၾကားေပးလွ်က္ရွိပါသည္။ထုိသင္တန္းမ်ားတြင္ေလ႔လာခဲ႔မူ
မ်ားအေပၚအေျခခံ၍ ျမန္မာနုိင္ငံတြင္ေအာင္ျမင္ေသာ စုိက္ပ်ဳိးေရးသမ၀ါယမအသင္းတခု
(Model) တခုေပၚေပါက္လာေစရန္ဆႏၵျဖစ္ခဲ႔သည္႔အေလွ်ာက္အေတြ႔အၾကုံစုိက္ကူးမ်ားအားမွ်ေ၀ပါသည္။လုိအပ္
လာပါကလည္းကူညီေဆာင္ရြက္ေပးရန္အသင္႔ရွိပါသည္။
လက္ရွိျမန္မာနုိင္ငံစုိက္ပ်ဳိးေရးသမ၀ါယမမ်ားအေျခအေန
၃။ လက္ရွိျမန္မာနုိင္ငံစုိက္ပ်ုိးေရးသမ၀ါယမအသင္း
ရာဂဏာန္မွ်ရွိမည္ဟုယူဆပါသည္။သုိ႔ ေသာ္စနစ္တက်အထုိက္အေလွ်ာက္ေအာင္ျမင္သည္႔အသင္းဟု၍ ဆယ္ဂဏာန္မျပည္႔ပါ
ျဖဴးျမဳိ႔နယ္ရွိ လူငယ္အားမာန္းစုိက္ပ်ဳိးေရးကုန္ထုတ္ သမ၀ါယမအသင္း၏ မ်ဳိးစပါးထုတ္လုပ္လုပ္မူမွာေအာင္ျမင္
သည္ဟုၾကားသိရျပီးအျခားအသင္းမ်ားမွာေတာင္သူလယ္သမားမ်ားအားေငြေခ်းေပးသည္႔အဆင္႔
သာရွိျပီးစုိက္ပ်ုိးေရးနည္းပညာ
ႏွင္႔ေခတ္မွိလယ္ယာစနစ္သုိ႔တက္လွမ္းျခင္း ေစ်းကြက္ေဖၚေဆာင္ေပးနုိင္း ျခင္းမရွိေသးသလုိထုတ္ကုန္တုိးျမင္႔ရန္ေအာင္ျမင္ရန္အတြက္မည္သည္႔အေထာက္အပံအစီအမံမ်ားမွာ
လုိအပ္ခ်က္မ်ားရွိေနေသးေၾကာင္းေလ႔လာသိရွိေနရသည္။လယ္သမားမ်ားဖက္မွလည္းေခတ္အဆက္ဆက္
ဆင္းရဲမူေၾကာင္႕အေၾကြးေပါင္းစုံျဖင္႔အေၾကြး၀န္ပိေနျပီးေခ်းေငြကုိသာလုံးကနဲေငြသားအတုိင္းလက္ခံရယူ
လုိျပီးသြင္းအားစုမ်ားအတြက္စံခ်ိန္ျပည္႔အသုံးမျပဳလုိေၾကာင္းေဆြးေႏြးသိရွိခဲ႕ရကာစံခ်ိန္မွိ
စုိက္ပ်ုိးေရးသမ၀ါယမအသင္းဖြဲ႔စည္းရန္ပင္စည္းရုံရသည္မွာအခက္အခဲႏွင္႔ရင္ဆုိင္ခဲ႔ရေၾကာင္း၂၀၁၄ခုႏွစ္တြင္မိမိၾကုံ
ေတြခဲ႔ ရျပီးလက္ေလွ်ာ႔ထားခဲ႔ရပါသည္။
အိႏၶိယ နုိင္ငံ စုိက္ပ်ုိးေရးအသင္မ်ား၏
ေယ်ဘူယ်အေျခအေန
၄။ ၁၉၀၄ ခုႏွစ္ အိႏၵိယ နုိင္ငံ၏သမ၀ါယမဥပေဒအရ
စုိက္ပ်ဳိးေရးသမ၀ါယမအသင္းမ်ားေပၚ လာၾကပါသည္။လယ္ယာေျမမ်ားျပန္လည္ေနရာခ်ထားျခင္းကအစသမ၀ါယမဌာနကဦးေဆာင္ပါ၀င္ခဲ႕ျပီး
သမ၀ါယမအသင္းမ်ားကုိဖြဲ႕စည္းခဲ႔ေပသည္။လယ္သမားမ်ားသည္သမ၀ါယမအသင္းသားအျဖစ္ပါ
၀င္ၾကျပီးအသင္းမွ
လယ္သမားမ်ားသီးႏွံေရြးခ်ယ္စုိက္ပ်ုိးနုိင္ေရးအတြက္ ေျမယာစမ္းသပ္ျခင္း ( soil test
)လုပ္ငန္းအားအခမဲ႔ျပဳလုပ္ေပးျပီး ေျမယာျပဳျပင္ရန္အၾကံေပးျခင္း သီးနွံေရြးခ်ယ္ရန္အၾကံ
ျပဳျခင္း စုိက္ပ်ဳိးျပီးသီႏွံမ်ားစုိက္ပ်ဳိးပင္မ်ားအာအျမဲတမ္းကြင္းဆင္းေလ႔လာျခင္းေရာဂါပုိးက်ေရာက္ပါ
ကကုသ ေပးျခင္းေရသြင္းစုိက္ပ်ဳိးရန္အတြကင္အသင္းပုိင္ေရေပးေရးစနစ္ထားရွိကာေရျဖန္႔ေ၀ေပးျခင္း
သီးႏွံ ရိတ္သိမ္းခူးဆြတ္ျပီးပါကေလ႔လန္ေစ်းကြက္ကုိအသင္းမွဦးေဆာင္ဖန္တီးတည္ေဆာက္ထားျပီးကုန္သည္မ်ား
ပြဲစားမ်ားကုန္တုိက္မ်ားမွအ၀ယ္ေတာ္မ်ားကေန႔စဥ္Wholesale
Marketလာေရာက္ေလလန္ဆြဲ
၀ယ္ယူေစျခင္းျဖင္႔ကာလေပါက္ေစ်းရရွိရန္စီမံေဆာင္ရြက္ထားသည္ကုိေလ႔လာခဲ႔ရပါသည္။လယ္ယာေျမမ်ား
တြင္၁၂လလုံးသီးႏွံမ်ုိးစုံကုိစဥ္ဆက္မျပတ္စုိက္ပ်ုိးေနေစရန္အတြက္အသင္းမွဦးေဆာင္ကာလုပ္
ေဆာင္ေပးပါသည္။လယ္ယာသုံးစက္ကရိယာမ်ားပုိးသတ္ေဆးမ်ား ဓါတ္ေျမ ၾသဇာမ်ား စသည္႔ လယ္ ယာသြင္းအားစုမ်ားကုိစာရင္းမွတ္စနစ္ျဖင္႔အသင္းသားတုိင္းလုိအပ္ခ်က္အလုိက္အသင္းဆုိင္တြင္
၀ယ္ယူနူိင္ရန္စီမံထားသလုိသမ၀ါယမအသင္းပုိင္ဓါတ္ေျမၾသဇာသဘာ၀ေျမၾသဇာစက္ရုံၾကီးမ်ား
ကုိေလ႕လာခဲ႔ရပါသည္။အသင္းမ်ား၏
သက္တမ္းသည္အႏွစ္၅၀ ေက်ာ္ အသင္းမ်ားအမ်ားစုျဖစ္ၾကေပသည္။
ဂ်ပန္နုိင္ငံ စုိက္ပ်ုိးေရးသမ၀ါယမအသင္းမ်ား၏
ေယ်ဘူယ် အေျအေန
၅။ ဂ်ပန္နုိင္ငံ၏ လယ္သားမ်ားအားလုံးသည္သမ၀ါယမအသင္းသားမ်ားျဖစ္ျပီး
(MAFF- Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheriers) လက္ေအာက္တြင္ရွိျပီး စုိက္ပ်ဳိးေရးသမ၀ါယမ
အသင္စုခ်ုဳပ္ေအာက္တြင္JAအမွတ္တံဆိပ္ျဖင္႔အသင္းေပါင္းေျမာက္မ်ားစြာပါ၀င္ပါသည္။ထြက္ကုန္သီးနွံမ်ား
အားနီးစပ္ရာJAကုန္တုိက္မ်ားတြင္ထုတ္လုပ္သူကုိယ္တုိင္မွအပ္ကုန္စနစ္ျဖင္႔တြင္သြင္းေရာင္းခ်နုိင္သလုိ
Wholesale Market (သမ၀ါယမအသင္းပို္င္) တြင္လည္း လကၠား ေရာင္းခ်နုိင္ေရးစီမံထားေပသည္။အသင္းတုိင္းတြင္Agri–Advisorခန္႔ထားေဆာင္ရြက္သလုိ
တစ္သွ်ဳ သုေတသနမ်ုိးေစ႕သုေတသနေျမအမ်ဳိးအစားစမ္းသပ္ျခင္းစသည္တုိ႔ေဆာင္ရြက္ေပးၾကပါသည္။
သြင္း အားစုမ်ား ျဖစ္ေသာစက္ကရိယာမ်ားကရိယာတံဆာပလာမ်ားမ်ဳိးေစ႕မ်ားဓါတ္ေျမၾသဇာ သဘာ ၀ေျမၾသဇာမ်ားကုိစာရင္းမွတ္စနစ္ျဖင္႔ေရာင္းခ်ေပးသလုိျပုလုပ္ပုံးသုံးစြဲပုံမ်ားကုိအသင္းသား
မ်ားသုိ႔ အခ်ိန္ပုိင္သင္တန္းတက္ေစျခင္းအခါမလပ္AgriAdvisorမ်ားကနယ္ေျမအလုိက္စုိက္ကြင္းအလုိက္စစ္
ေဆးအၾကံေပးကာျပဳျပင္ေနျခင္းစသည္႔လုပ္ငန္းမ်ားကုိေလ႔လာခဲ႔ရပါသည္။Wholesale
Mraket မ်ား တြင္Customer ၏ ေနရာအေရာက္ပုိ႕ေဆာင္ေပးသည္႕ Delivery or Logistic မ်ားစီ
မံေပး ထားပါသည္အသင္းသားမ်ားအေနျဖင္႔ေန႕စဥ္ေစ်းကြက္ေပါက္ေစ်းအမွန္ကုိရရွိၾကပါသည္။အသင္းအ
ေနျဖင္႔ေဆာက္ရြက္ခေကာ္မရွင္ရာခုိင္းနွဳန္းကုိသာရယူျခင္းေတြရသည္။ပ်က္စီးေလွ်ာ႔ေပ်ာက္ေရာင္း
ေစ်း ၀ယ္ေစ်းကြာျခားခ်က္မရွိသျဖင္႔ အရွဴံးမရွိေၾကာင္းေတြ႕ရသည္။
ျမန္မာနုိင္ငံတြင္ေဆာင္ရြက္သင္႔သည္႔
စုိက္ပ်ဳိးေရးသမ၀ယမအသင္းပုံစံ
၆။ အထူးသျဖင္႔ေခတ္အမ်ဳိးမ်ဳိးစနစ္အမ်ဳိးကုိျဖတ္သန္းခဲ႔ရေသာျမန္မာနုိင္ငံ
လယ္သမား မ်ားအေနျဖင္႔မဆလစနစ္ေအာက္တြင္ျမဳိ႔ျပႏွင္႔အလုပ္သမားလူတန္းစားနုိင္ငံ၀န္ထမ္းမ်ား
သက္သာစြာ စာနပ္ရိကၡာျဖန္႔ျဖဴးနုိင္ေရးဆုိသည္႔မူ၀ါဒေအာက္တြင္အဓိကဆန္စပါးထုတ္ကုန္အေပၚေစ်းကြက္ေပါက္
ေစ်းမဟုတ္ဘဲကန္႕သတ္ေစ်းနွဳန္းျဖင္႔ေစ်းနွိမ္ေရာင္းခ်ေပးရသည္႔ ဒဏ္ရာ ဒဏ္ခ်က္အရဆင္းရဲတြင္း
နက္ခဲ႔ရသည္။ထုိအထဲတြင္သမ၀ါယမသည္လည္းေခတ္စနစ္အရပါ၀င္ခဲ႔ၾကရာသမ၀ါယမအသင္းဖြဲ႔စည္းရန္ဆုိ
သည္ႏွင္႔သံသယမ်ားကရုိက္ခတ္လာေတာ႔သည္။
သုိ႔အတြက္အထက္ ပါနုိင္ငံမ်ားကဲသုိ႔ ေဆာင္ရြက္ရန္မွာအခ်ိန္အေတာ္ယူရမည္ျဖစ္သည္။ယခုအခါတြင္
ယ္မင္းသား (သုိ႔)လယ္လုပ္ငန္းႏွင္႔ အျခားလုပ္ငန္းမ်ားတြဲဖက္လုပ္သူမ်ားသာအေၾကြးကင္းကင္းႏွင္႔ရွိၾကမည္ျဖစ္ျပီးလုပ္ကြက္ငယ္လယ္သမားမ်ား
သည္အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာေခ်းေငြျဖင္႔ရုံးကန္ေနၾကရမည္ျဖစ္သည္။ခုိင္မာေသာ
လယ္ယာ စုိက္ပ်ဳိး ေရးအသင္းတစ္သင္းစံျပ (Model )အျဖစ္ဖြဲစည္းလုိပါက ပညာ အေမ်ွာ္အျမင္၊ယုံၾကည္ခ်က္ႏွင္႔
စီးပြါး တုိးတက္ေစရန္စုေပါင္းလုပ္ကုိင္လုိသူမ်ားျဖင္႔ဖြဲစည္းသင္႔ေပသည္အမည္ခံေငြတုိးေခ်းယူ
အျခားေန ရာ တြင္ျပန္အသုံးခ်လုိသူမ်ားႏွင္႔ဆုိလွ်င္ေအာင္ျမင္နုိင္ေခ်နည္းမည္ျဖစ္ေပသည္။စိုိက္ပ်ဳိးေရးကုန္ထုတ္
သမ၀ါယမအသင္း(
Model )တခု အတြက္ ေအာက္ပါအခ်က္ေတြလုိအပ္မည္ဟုယူဆပါသည္။
(က)အသင္းဦးေရထက္
၅ဧက ၁၀ ဧကပုိင္လယ္သမားစုေပါင္၍တဆက္တစပ္တည္း အနည္းဆုံး
ဧက ၁၀၀ မွ ၅၀၀ အထိ အတြင္းရွိလယ္သမားမ်ားကုိစည္ရုံးပါ၀င္လာေစရန္။
(ခ)
အသင္းဖြဲ႔စည္းသည္႔ေနရာအတြင္းအစုထည္၀င္ေငြလုိလုိလားလားထည္႔၀င္လုိသူမ်ားျဖစ္ရန္
(ဂ)
ေျမအမ်ုိးအစားအလုိက္ သီးႏွံေရြးခ်ယ္စုိက္ပ်ဳိးရန္အတြက္ ေျမယာ ဓါတ္ခြဲျခင္းကုိ ေျမယာ
ျပဳျပင္
ျခင္းကုိမျဖစ္မေနလုပ္ရန္
(ဃ)
သီးႏွံအမ်ဳိုးအစားေရြးခ်ယ္ျခင္းကုိ ေျမအမ်ုိးအစားအလုိက္ ကြ်မ္းက်င္သူမ်ား ႏွင္႔ေျမပုိင္
ရွင္လယ္
သမားအသင္းသားအေၾကအလည္ေဆြးေႏြးေစရန္
(င)အခ်ိန္ကာလလုိက္
(ေျမျပဳင္ေသာအခ်ိန္၊ ထြန္ယက္ခ်ိန္၊ စုိက္ပ်ဳိးခိ်န္၊ရိတ္သိမ္းခူးဆြတ္ခ်ိန္း)လုိအပ္
ေသာသြင္းအားစုမ်ားအတြကိလုိအပ္ေသာစရိတ္ျဖည္႔ ဆည္းရန္အတြက္
အရစ္အပုိင္းအျခားျဖင္႔
ပံပုိးေပးရန္အတြက္ ဘ႑ာေရးအစီအမံခ်မွတ္ထားရန္
(စ)
လုပ္ငန္းစဥ္တခုျခင္းအမွန္တကယ္အသင္းသားလယ္သမားကလုပ္ေဆာင္ျခင္းလုိက္နာျခင္းရွိမရွိ၊
လယ္သမား၏လက္ေတြ႔ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ေတြ႔ၾကဳံေနရသည္႔အခက္အခဲ(ဥပမာပုိးက်ျခင္း၊ေရ
ျမွပ္ျခင္း၊စုိက္ပ်ုဳိေရမရျခင္း)ရွိမရွိအသင္း၏၀န္ထမ္း၊တာ၀န္ခံဒါရုိက္တာ၊ဦးစီးဌာနတာ၀န္ခံမ်ားက
သတ္မွတ္ခ်ိန္အလုိက္လက္ေတြ႕ကြင္းဆင္းညွိႏွုိင္းခ်က္ျခင္းျဖည္႔ဆည္းရန္းနည္းလမ္းမ်ားခ်မွတ္
ထားရန္
(ဆ) ထြက္ရွိလာေသာသီးႏွံမ်ားအား ေစ်းကြက္တင္ေရးအတြက္
အသင္းမွစုေပါင္းေရာင္းခ်မည္႔နည္း
လမ္းမ်ား (ကုန္သည္၊ ကုမၼဏီမ်ား၊အ၀ယ္ေတာ္ႏွင္႔
အျခား customers တစ္ဦးမက) ျဖင္႔ေစ်း
ကြက္ေပါက္ေစ်းအမွန္ေရာင္းခ်နုိင္ေရးအတြက္ေလလံစနစ္ျဖင္႔ေရာင္းခ်နုိင္ေရးစီမံထားရန္
(ျဖစ္နုိင္ပါက ေက်းရြာ အုပ္စုအလုိက္
Wholesale Market မ်ားဖြင္႔လွ်စ္ထားရန္)
(စ်) သီးႏွံေပၚခ်ိန္ရာသီ၌ ေစ်းႏွုန္းႏွိမ္ခ်သည္ကုိေရွာင္းရွားနုိင္ရန္အတြက္
အသင္းမွ ၾကာခံ အျဖစ္
သီးႏွံအာမခံစနစ္ျဖင္႔ ေခတၱေခ်းေငြစနစ္ ေဆာင္ရြက္ျပီးေၾကာေထာက္ေနာက္ခံ
ဘဏ္ (သုိ႕)
ဘ႑ာေရးအဖြဲ႔အစည္းကသီးႏွံကုိအာမခံအျဖစ္ရယူထားေသသီးႏွံယာယီေခ်းေငြထုတ္ေပးနုိင္
ေရးစီမံရန္။
(ည)အသင္းတုိင္းတြင္သီႏွံအာမခံေခ်းေငြအတြက္သီးနွံမ်ားအာမခံအျဖစ္ထိမ္းသိမ္းသုိလ္ေလွာင္ရန္အ
အခေၾကးေငြျဖင္႔ ေခတၱသုိလ္ေလွာင္းထားေရး ေခတ္မွီသုိေလွာင္ရုံမ်ားတည္ေဆာက္ရန္
(ဋ)စုိက္ပ်ုိးေရးကုန္ထုတ္သမအသင္း(Model)
လုိအပ္ေသာဘ႑ာေရးလုိအပ္ခ်က္ကုိျဖည္႔ဆည္းနုိင္
မည္႔ ေၾကာေထာက္ေနာက္ခံဘဏ္ေခ်းေငြ(သုိ႔)ဘ႑ာေရးအဖြဲ႔
တစ္ခုအခုိင္အမာရပ္တည္ေပးရန္
အတြက္စီမံထားရန္တုိ႔ျဖစ္ပါသည္။
အထက္ေဖၚျပခ်က္မ်ားသည္မိမိ၏ေယ်ဘူယ်
စိတ္ကူမွ်သာျဖစ္ျပီး လုိအပ္ခ်က္မ်ား အေျမာက္အမ်ားရွိမည္ျဖစ္ပါသည္၊သုိ႔ေသာ္သမ၀ါယမအေနျဖင္႔လယ္ယာက႑ာမွာလက္ေတြ႔က်က်ႏွင္႔ျပည္သူ
အၾကားတကယ္လုပ္နုိင္မည္ဟုယုံၾကည္ပါသည္။ထုိကဲသုိ႔ေဆာင္ရြက္မည္ဆုိက
လယ္ယာ စုိက္ပ်ဳိးေရးက႑ ယခုထက္ပုိမုိတုိးတက္လာမည္ျဖစ္ပါသည္။
