ေခတ္သစ္စီးပြါးေရးစနစ္အတြင္းမွသမ၀ါယမ

                   ၂၀ရာစုမွ၂၁ရာစုအကူးအေျပာင္းကာလတြင္ Globalization ကမၻာမႈျဖစ္စဥ္၏ရုိက္

ခတ္လာမႈေၾကာင္႔ႏုိင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ား၏မႈလခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ေနေသာစီးပြါးေရးစနစ္မ်ားအတြင္း Macroeconomic အျမင္မ်ားႏွင္႔ Microeconomic အျမင္မ်ား အၾကီးအက်ယ္ေျပာင္လဲ လာကာ ေခတ္သစ္စီးပြါးေရးအျမင္မ်ားျဖင္႔ နုိင္ငံတုိ႔၏စီးပြါးေရးအေျခခံမႈမ်ား၊ လုပ္ငန္းတစ္ခုျခင္းအလုိက္ က႑တစ္ခုျခင္းအလုိက္ စီးပြါးေရးရည္မွန္ခ်က္မ်ားေျပာင္လဲလာျခင္းျဖင္႔ ေစ်းကြက္ကုိအေျခခံ ေသာ ေစ်းကြက္စီးပြါးစနစ္ တရပ္အား ႏုိင္ငံ အမ်ားစုမွ လက္ခံက်င္႔သုံး လာၾကျပီး   ဗဟုိ  ခ်ဳပ္ကုိင္

ေသာ စီပြါးေရးစနစ္မ်ားမွေသြဖယ္လာၾကပါသည္။

ဗဟုိခ်ဳပ္ကုိင္စီးပြါေရးႏွင္႔ေစ်းကြက္စီးပြါးေရး

                       ေစ်းကြက္စီးပြါးေရးစနစ္တြင္ ေစ်းႏူန္း Price ကုိ ေရာင္းလုိအား supply ႏွင္႔ ၀ယ္လုိအား demand တုိ႔ ေစ်းကြက္အတြင္းျဖစ္ေပၚေနသည္႔အေျခအေနအလုိက္သာ ဆုံးျဖတ္ သတ္မွတ္ေသာသေဘာရွိ၍မည္သူမွဆုံးျဖတ္ႏုိင္စြမ္းမရွိသည္အေျခအေနဟုဆုိရေပမည္။ဗဟုိခ်ဳပ္ကုိင္မႈစ

နစ္ျဖစ္ေသာစီမံကိန္းစီးပြါးေရးစနစ္မ်ားတြင္ထုတ္လုပ္မႈ၊ကုန္သြယ္မႈမ်ား၀န္ေဆာင္မႈမ်ားကုုိဗဟုိအစုိးရမ်ားမွ

ဆုံးျဖတ္ေလ႔ရွိကာျပည္သူပုိင္စီးပြါးေရးလုပ္ငန္းမ်ားသမ၀ါယမပုိင္စီးပြါးေရးလုပ္ငန္းမ်ားအျဖစ္ထူေထာင္

လုပ္ေဆာင္ၾကသျဖင္႔ေရာင္းလုိအားရွိသေလာက္၀ယ္ယူစားသုံးလုိမႈမရွိတတ္သလုိ၀ယ္ယူစားသုံးလုိ

သေလာက္(၀ယ္လုိအားရွိသေလာက္)ထုတ္လုပ္ေပးႏုိင္ျခင္းမရွိေသာအေျခအေနအားေစ်းကြက္စီးပြါး

စနစ္ကဲသုိ႔သြက္လက္စြာခ်ိန္ညဳိႏုိင္မႈမရွိဘဲကုန္စည္မ်ားရွာပါးျခင္းအသုံးမလုိအရည္အေသြးမျပည္႕၀ေသာ

ကုန္စည္မ်ားမ်ားျပာေနျခင္းစသည္႔အက်ဳိးဆက္မ်ားျဖစ္ေပၚေလ႔ရွိ

ျပီးအရႈံးေပၚေလ႔ရွိတတ္ပါသည္။ဆုံးရႈံးမႈမ်ားအတြက္အစုိးရပုိင္ဟုဆုိႏုိင္ေသာျပည္သူဘ႑ာေငြမ်ား၊သမ၀ါယမအ သင္းသားမ်ား၏ ရွယ္ယာထည္႔၀င္ေငြမ်ား ဆုံးရႈံးၾက ရေလသည္။စားသုံးသူ၏အလုိ ဆႏၵကုိအေျချပဳေသာစနစ္မဟုတ္သည္႔အတြက္ကုန္စည္ရွားပါးျပတ္လတ္ေသာအေနအထားမ်ဳိး တြင္စားသုံးသူမွေရြးခ်ယ္ခြင့္မရွိသည့္ ေရာင္းသူ၏ေစ်းကြက္ျဖစ္ေနသျဖင္႔ ႏုိင္ငံပုိင္ႏွင္႔သမ၀ါယမပုိင္ လုပ္ငန္းမ်ားအေနျဖင္႔ အဆင္ေျပေခ်ာေမြ႔သည္႔အေနအထားျဖစ္ေပၚေနသည္ဟုအထင္ေရာက္စရာ ရွိေသာ္လည္းကာလ ၾကာရွည္လာသည္႔အခါ ျပည္သူ႕အခြန္ဘ႑ာ မွပံပုိးမႈမ်ားနွင္႔က်ားကန္မႈမ်ား ျဖင္႔ရပ္တည္ခဲ႔ရေသာအခ်ိန္ကာလမ်ားရွိခဲ႔ရေပသည္။စီးပြါးေရးဆုိင္ရာလုပ္ငန္းမ်ား

သည္လည္းျပဳိင္ဆုိင္မႈျပဳရျခင္းမရွိဘဲစီမံကိန္း သတ္မွတ္ခ်က္အတုိင္းသာ ေဆာင္ရြက္ၾကရသည္ ျဖစ္သျဖင္႔ရည္ အေသြးအပုိင္းမွာတျဖည္ျဖည္က်ဆင္းသထက္က်ဆင္းလာျပီစားသုံးသူမ်ား လက္ခံမႈက်ဆင္းလာ လွ်က္ ဗဟုိခ်ဳပ္ကုိင္မႈစီးပြါးေရးစနစ္အား ႏုိင္ငံမ်ားျပည္သူမ်ားမွလက္ခံလုိျခင္းမရွိေတာ႔ဘဲ စီးပြါးေရး အေျခခံမႈမ်ားကုိေျပာင္လဲက်င္႔သုံးလာၾကေလေတာ႔သည္။ဗဟုိခ်ဳပ္ကုိင္မႈစီမံကိန္းစီးပြါးေရးစနစ္မွ ေစ်းကြက္ စီးပြါးေရးစနစ္အျဖစ္ ႏုိင္ငံပုိင္ သမ၀ါယမပုိင္က႑မ်ားကုိေလွွ်ာ႔ခ်ကာ ပုဂၢလိကပုိင္က႑ မ်ားတုိးခ်ဲ႔လာေရးအတြက္လမ္းဖြင္႔ေပးလာသည္႔အခါေစ်းကြက္အတြင္းအျပည္႔ျပုိင္ဆုိင္မႈကုိအားေပး လာသည္႔အျပင္ႏုိင္ငံတကာရင္းႏွီးျပဳပ္ႏွံမႈကုိပါဖြင္႔လွစ္ေပးလာသည္႔အတြက္းကုန္စည္မ်ား၊၀န္

ေဆာင္မႈမ်ားသည္ေပါမ်ားလာကာေခတ္သစ္စီးပြါးေရးစနစ္တရပ္ျဖစ္သည့္ေစ်းကြက္စီးပြါးေရးစနစ္ အသက္၀င္လႈပ္ရွားေနျပီဟုဆုိရေပမည္။

စားသုံးသူသာရွင္ဘုရင္

             ေစ်းကြက္စီးပြါးစနစ္သည္Customer is always right ဆုိသည္အတုိင္း စားသုံးသူက

သာအျမဲမွန္သည္ဆုိသည္႔မႈကုိလက္ကုိင္ထား၍ကုန္စည္ႏွင္႔၀န္ေဆာင္မႈမ်ားကုိထုတ္လုပ္သူမ်ား၊

ကုန္သြယ္မႈျပဳသူမ်ားသည္စားသုံးသူအၾကဳိက္ႏွင္႔လုိအပ္ခ်က္မ်ားကုိအစြမ္းကုန္ျဖည္႔ဆည္းရန္ႏွင္႔

၀န္ေဆာင္မႈေပးရန္၊အရည္အေသြးအရည္အတြက္ကုိျမွင္႔တင္ႏူိင္ရန္နည္းလမ္းေပါင္းစုံျဖင္႔တီထြင္

ၾကံဆလွ်က္ေစ်းကြက္အတြင္းရွင္သန္တုိးတက္ေစရန္အျပဳိင္အဆုိင္ေဆာင္ရြက္ေနေသာစနစ္ျဖစ္

သည္။ေစ်းကြက္စီးပြါးေရးစနစ္တျဖည္ျဖည္ပိျပင္စြာေပၚေပါက္လာေလႏုိင္ငံပုိင္က႑ႏွင္႔သမ၀ါယမပုိင္

က႑မ်ားအေနျဖင္႔လည္းပုဂၢလိကက႑မ်ားျဖင္႔ျပဳိင္ဆုိင္လုပ္ကုိင္ႏုိင္မွသာရည္ရွည္တည္တန္႔

ႏုိင္ေတာ႔မည္ျဖစ္သည္။ႏုိင္ငံပုိင္ေကာ္ပုိေရးရွင္ၾကိးမ်ားအေနျဖင္႔ႏုိင္ငံအတြက္အဓိကလုိအပ္ေသာအေျခခံ

အေဆာက္အအုံမ်ာအတြက္ေဆာင္ရြက္ေသာ္လည္းသမ၀ါယမ႑အေနႏွင္႔ကုန္သြယ္မႈ၊

ထုတ္လုပ္မႈ၀န္ေဆာင္မႈမ်ာကုိပုဂၢလိကကုမၸဏီမ်ားလုပ္ငန္းမ်ားျဖင္႔ ျပဳိင္ဆုိင္ရမႈ ျမင္႔မားျပင္ထန္လာ မည္ျဖစ္သည္။သမ၀ါယမစီးပြါးေရးလုပ္ငန္းမ်ားသည္လည္းေစ်းကြက္စီ္းပြါးေရးစနစ္ႏွင္႔အညီေျပာင္း

လြယ္ျပင္လြယ္လပ္စြာစီမံခန္႔ခြဲႏုိင္ရန္လုိအပ္သလုိအရည္အေသြးျမင့္ေသာစီမံခန္႔ခြဲမႈအျပင္ေစ်းကြက္စီးပြါးေရး

စနစ္ႏွင္႔အညီဖြဲဲ႔စည္းမႈလည္းလုိအပ္မည္ျဖစ္သည္။သမါယမက႑သည္လူမႈစီးပြါးေရးကုိ အဓိကထားလုပ္ေဆာင္သည္ျဖစ္သျဖင္႔ Social capital လူမႈစီးပြါးေရးလုပ္ငန္းမ်ားျဖစ္သည္႕ ပညာေရးက်န္မာေရးက႑မ်ာအျပင္ေနထုိင္ေရးလုိအပ္ခ်က္ျဖစ္သည္႔စုေပါင္းအိမ္ယာစနစ္မ်ား သက္ၾကီးႏုိင္ငံသားမ်ာႏွင္႔အလုပ္သမားမ်ားသက္သာေခ်ာင္ခ်ီေရးစသည္႔လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ စည္းရုံး

ရင္ႏွီးျမွပ္ႏွံမႈျပဳ ျခင္းမ်ားပုိမုိလုပ္ေဆာင္သြားရန္သင္႔ေလွ်ာ္ေပသည္။

တစ္ဦးခ်င္းပုဂၢလိကေပါင္းစပ္မႈက သမ၀ါယမ

            စီးပြါးေရးစနစ္တခုအတြင္းအရင္းရွင္လူတစ္စု၊မိသားစုတစ္စု စသည္းပုဂၢလိက ခ်မ္းသာသူ

မ်ားကသာစီးပြါးေရးလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားပုိင္ဆုိင္ခံစားသည္႔အရင္းရွင္စီးပြါးေရးစနစ္ပုံစံအတြင္မွာပင္ ျပုိင္

ဆုိင္မႈၾကီးမာလာကာေစ်းကြက္ခ်ဲ႔ထြင္လာၾကသည္႔အခါခ်မ္းသာသူမိသားစုမ်ားျဖင္႔သာမကအလယ္

အလတ္လူတန္းစားမ်ား၏ရင္းႏွီးျမွပ္ႏွံမႈကုိပါပါ၀င္လာေစေရးအတြက္အမ်ားပုိင္ကုမၸစီမ်ားကုိတည္ေထာင္

လုပ္ေဆာင္လာသည္႔နည္းတူဆင္းရဲႏြမ္းပါးသူအလုပ္သမားလယ္သမားမ်ားကုန္သည္ငယ္မ်ား၊ ဆႏၵတူရာမ်ားကလည္းသမ၀ါယမအသင္းမ်ားကုိတဦးခ်င္းပုဂၢလိကမ်ားေပါင္းစပ္ကာဖြဲ႔

စည္းျပီးမိမိအသင္းအက်ဳိးစီးပြြါးကုိအရင္းရွင္ကုမၸဏီးမ်ားကဲသုိ႔အျပဳိင္လုပ္ေဆာင္ရန္ဘ၀တူလူတန္း

စားအက်ဳိးကုိျဖည္႔ဆည္းၾကျခင္းျဖစ္သည္။အလုပ္သမားလယ္သမားမ်ားႏွင္႔သာမာန္စားသုံးသူမ်ားသည္

လည္းသက္ဆုိင္ရာလူတန္းစားအက်ူိးစီးပြါးအတြက္သမ၀ါယမအသင္းမ်ားဖြဲ႔စည္းကာေခတ္အ

လုိက္ေပၚေပါက္ေနေသာစီးပြါးေရးစနစ္နဲ႔အညီေစ်းကြက္အတြင္းပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ေနျခင္းျဖစ္သည္။

ကုမၸဏီမ်ားထက္စာလွ်င္သမ၀ါယမမ်ားသည္အေျခခံလူတန္းစားအထိပါ၀င္ႏုိင္သျဖင္႔ လူထု(သုိ႔)

စားသုံးသူႏွင္႔အနီးစပ္ဆုံးျဖစ္ကာကုိယ္တုိင္လည္းတဖက္ကပုိင္ရွင္ျဖစ္ေနသည္႔အတြက္အက်ဳိးအ

ျမတ္မ်ားကုိယ္တုိင္ရရွိေစေသာစီးပြါးေရးအဖြဲ႔အစည္းျဖစ္သည္ဟုနားလည္းသေဘာေပါက္ေစပါက

 ေစ်းကႊက္စီးပြါးေရးစနစ္အတြင္း မည္သည္ျပဳိင္ဆုိင္မႈကုိမွစုိးရိမ္ဖြယ္ရာမရွိေပ။

သေဘာတရားႏွင္႔လက္ေတြ႕

                အထက္ပါအျမင္မ်ားမွာသေဘာတရားဆန္သည္ဟုဆုိမည္ဆုိကဆုိႏုိင္ပါါသည္။လက္ ေတြ႔အေျခအေနတြင္

သမ၀ါယမက႑၏အေရးပါမႈမွာေမးခြန္ထုတ္ခံေနရေသာအေနအထားမွာပင္ရွိေနပါေသးသည္။အတိတ္ကာလ

စီးပြါးေရးစနစ္မ်ားႏွင္႔အညီမႈလသမ၀ါယမစည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္း

မ်ားမွေသြဖယ္ေဆာင္၇ြက္မႈမ်ားၾကာင္႔က်ဆုံးသြားသည္႔ စီးပြါးေရးစနစ္ေဟာင္နဲ႔အတူ ဆုတ္ယုတ္မႈ မ်ားႏွင္႔ၾကဳံေတြၾကရကာ ယေန႔တုိင္ ဒဏ္ရာမေပ်ာက္ကင္းေသးပဲမႈလသမ၀ါယမတရားကုိယ္

သေဘာအတုိင္းက်င္႔ၾကံေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေရးအတြက္အေျခခံမႈ၀ါဒမ်ာကုိတည္ေဆာက္ေနရဆဲဟုနားလည္မိပါသည္။

ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈေလွ်ာ႔ခ်ေရးႏွင္႔ေက်းလက္ေဒသဖြံျဖဳိးေရးကဲသုိ႔ေသာလုပ္ငန္းမ်ား

တြင္ေအာင္ျမင္မႈအရွိန္ရရွိလာမႈအေပၚတြင္အေျခတည္ကာသမ၀ါယမသေဘာတရားအားျပည္သူအတြင္းျပန္႔ႏွံေစျပီး

ကုန္သြယ္မႈ၀န္ေဆာင္မႈထုတ္လုပ္မႈမ်ားကုိပါေစ်းကြက္လုိအပ္ခ်က္ႏွင္႔အညီတ နည္းအားျဖင္႔စာသုံးသူလုိအပ္ခ်က္ဟုေခၚေသာအသင္းသားမ်ားလုိအပ္ခ်က္ကုိျဖည္႔စည္းေပးႏုိင္

သည္႔ေခတ္သစ္သမ၀ါယမက႑တရပ္အားတက္လွမ္းေဆာင္ရြက္ျခင္းျဖင္႔ဖြံျဖုိးေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚတက္လွမ္းႏုိင္မည္

ဟုယုံၾကည္ပါသည္။ဆုိရွယ္လစ္စီးပြါးေရးစနစ္အတြင္းတုိင္ျပည္စိးပြါးေရး၏ဒုတိယမ႑ုုိဳင္အျဖစ္ေဆာင္ရြက္ခဲ႔ခ်ိန္အတြင္းမွာပင္အားနည္းခ်က္မ်ားရွိခဲ႔မႈမ်ားအားသခၤန္စာအျဖစ္ရယူကာႏုိင္ငံစီးပြါးေရးအတြင္းဒုတိယအေရးပါဆုံးလုပ္ငန္းမ်ားအျဖစ္ျပဳျပင္ေျပာင္လဲကာေဆာင္ရြက္ႏုိင္ရန္ၾကဳိးစားၾကလွ်က္ရွိပါသည္။

အလွ်င္အျမန္တုန္႔ျပန္မႈယႏၱယားလုိအပ္

             ေစ်းကြက္စီးပြါးေရးတြင္အေရးပါေသာအခ်က္မွာေစ်းကြက္သတင္း market

Informationပင္ျဖစ္ရာInformation အေပၚအလွ်င္အျမန္တုံ႔ျပန္နုိင္မႈယႏၱယားသည္ ေစ်းကြက္ေ၀

စုကုိဆုံးျဖတ္ေပမည္။ေနာက္အေရးပါေသာအခ်က္တစ္ခုမွာန္ေဆာင္မႈserviceသည္။စားသုံးသူ(သုိ႔) ေဖါက္သည္(သုိ႕) အသင္းသားသည္ အရွင္သခင္ ဘုရင္ျဖစ္သည္ဆုိေသာ အခ်က္ကုိ ရင္းထဲအေတြးထဲတြင္ပါစြဲျမဲထားေရးျဖစ္သည္။စာသုံးသူလုိအပ္ခ်က္ျဖည္႔ဆည္းရန္အတြက္တုန္႔

ဆုိင္းေနေစေသာအခ်က္မ်ာကုိေက်ာ္လႊားေဆာင္၇ြက္ကာလွ်င္ျမန္ေသာ၀န္ေဆာင္မႈကုိတည္ထြင္

ေဆာင္ရြက္ၾကရမည္ျဖစ္သည္။ဗ်ဴရုိကေရစီလုပ္နည္းလုပ္ဟန္မ်ားေလွ်ာ႔ကာတာ၀န္ယူမႈတာ၀န္ခံမႈစနစ္ကုိအျပည္႔အ၀

အသုံးခ်ရန္လုိအပ္ေပသည္။ေအာက္ေျခအေရာင္း၀န္ထမ္းအထိလြတ္လပ္စြာဆုံးျဖတ္ေဆာင္ရြက္ႏုိင္ခြင္႔အထိေလွ်ာ႔

ခ်ေဆာင္ရြက္ၾကရန္လုိအပ္သည္။သမ၀ါယမမ်ားအေနျဖင္႔ေခတ္သစ္စီးပြါးေရးစနစ္အတြင္းျပည္တြင္းပုဂၢလိကမ်ားအျပင္ႏုိင္

ငံတကာရင္းႏုီးျမွပ္ႏွံသည္႔အဖြဲအစည္း

မ်ားႏွင္႔တျဖည္ျဖည္ယွဥ္ျပဳိင္မႈမ်ားျပားလာေတာ႔မည္ျဖစ္သည္။ယခုေလာေလာဆယ္လယ္ယာက႑အတြင္းစုိက္းပ်ဳိးေရးေခ်းေငြႏွင္႔

လယ္ယာသုံးစက္ကရိယာမ်ားေရာင္းခ်ေပးသည္႔အတြက္ေတာင္သူလယ္သမားမ်ား အဆင္ေျပ ေခ်ာေမြ႔ေနသည္႔အျပင္ လယ္ယာကုန္ထုတ္သမ၀ါယမၾကီးအတြင္း hole sale marketမ်ားအထိထူေထာင္ရန္က်ုိးပန္းမႈမ်ားသည္သမ၀ါယမဖြံျဖုိးေရးအတြက္အေရး

ပါသလုိလယ္ယာကုန္ထုတ္သမ၀ါမအသင္းသူအသင္းသားမ်ား၏လယ္ယာေျမအမ်ုိးအစားႏွင္႔စုိက္ပ်ုိးသင္႕သည္႔သီႏုံ

အမ်ုဳိးအစားပုိးသတ္ေဆးသုံးစြဲမႈမ်ားအတြက္စမ္းသတ္ဓါတ္ခြဲေပးႏုိင္ရန္သုေတသနစင္တာမ်ား(Agro-research center)မ်ားထူေထာင္ကာေဆာင္ရြက္ေပးႏုိင္ပါကသမ၀ါယမလယ္

ယာက႑သည္ပုိမုိတုိးတက္လာမည္ျဖစ္သည္။

                ေစ်းကြက္စီးပြါးေရးစနစ္ကုိ ႏုိင္ငံေတာ္၏စီးပြါးေရးစနစ္အျဖစ္က်င္႔သုံးမည္ဟုခ်မ်တ္

ထားသည္႔ အတြက္ ေစ်းကြက္စီးပြါးေရးစနစ္သည္တျဖည္ျဖည္ပိျပင္စြာေပၚေပါက္လာေနသည္

ျဖစ္ရာျပည္သူလူထုအားသမ၀ါယမအသိပညာမ်ားတုိးပြါးလာေရးအတြက္စည္းရုံးပညာေပးကာဖြဲ႔

စည္းေပလွ်က္ျပည္သူလုိအပ္ခ်က္မ်ားျဖစ္ေသာ socio-economic အျဖစ္ပုဂၢလိက စီးပြါးေရး

လုပ္ငန္းမ်ား မလုပ္လုိေသာ လုပ္ရန္ ဆႏၵနည္းပါးသည္႔ွ social capital ကုိရင္ႏွီးျမ်ပ္နွံမႈမွတဆင္႔ စီးပြါးေရးေစ်းကြက္အတြင္းျပည္သူအမ်ားကုိယ္တုိင္ပါ၀င္သည္႔သမ၀ါယမစီးပြါးေရးတစ္ရပ္စီးပြါးေရး

လုပ္ငန္းနယ္ပယ္အတြင္းထြန္းလင္းေထာက္ပလာေရးအတြက္အေလးထားေရးသားလုိက္ရပါသည္