အေဟာင္းကုိေျပာင္းႏုိင္ျပင္နိင္ပါမွ

အေဟာင္းကုိေျပာင္းႏုိင္ျပင္နိင္ပါမွ

            အေမရီကန္သမၼတ အုိဘားမားေျပာေသာ(change)သည္အေျပာင္းကုိညႊန္ျခင္းျဖစ္ျပီ သမၼတၾကီးဦးသိန္းစိန္ကေတာ႔(Reform)အျပင္ကုိအေလးထားပုံရပါသည္။ေျပာင္းျခင္းျဖစ္ျဖစ္ျပင္

ျခင္းဆုိုဆို အေဟာင္းကုိစြန္႔ေသာသေဘာျဖစ္သည္။လူတုိင္းသည္အေဟာင္းကုိအလြယ္တစ္ကူစြန္႔

ႏုိင္ဖုိ႔ခဲယဥ္သည္။ အေကာင္းအတြက္အေမွ်ာ္အျမင္ ႏွင္႔ စိတ္သတၱိရွိသူတုိ႔သာအေဟာင္းကုိစြန္႔ၾက

ေျပာင္းႏိုင္ျပင္နုိင္ၾကသည္။ ေျပာငး္ရာျပင္ရာကုိလုိလားႏွစ္သက္ၾကပါသည္။

             ျမန္မာနုိင္ငံသည္ႏုိင္ငံေရးသစ္၊အုပ္ခ်ဳပ္ေရးသစ္ျဖင္႔၂၁ ရာစုအတြင္းခ်ည္းႏွငး္၀င္ေရာက္

ေနသည္မွာအားျပည္႔အင္ျပည္႔အခင္းအက်င္းျဖင္႔ေျပာင္းလဲမႈမ်ားျပဳျပင္မႈမ်ားႏွင္႕၀င္ေရာက္လာေန

သည္ကိုကမၻာျပည္သူမ်ားေရာျမန္မာျပည္သူမ်ားပါႏွစ္ေထာင္အားရျဖစ္လွ်က္ရွိေပသည္။သုိေသာ္

ေျပာင္လဲျပဳျပင္မႈမ်ားအတြက္စိန္ေခၚမႈမ်ားစြာလည္းရွိ ေနေၾကာင္း ႏွင္႔ ရင္ဆုိင္ ေနရသည္ကုိလည္း နားလည္းထားၾကေပသည္။လက္ရွိက်င္႔သုံးေနသည္ဒီမုိကေရစီ အုတ္ျမစ္အေျခခုိင္ရန္လႊတ္ေတာ္

အဆင့္ဆင့္ႏွင္႔ႏုိင္ငံေတာ္အစုိးရ ကလည္းၾကဳိးပန္းအားထုတ္ကာေခတ္ႏွင္႔ေလွ်ာ္ညီမႈမရွိေတာ႔သည္႔

ဥပေဒမ်ားကုိျပင္ဆင္ျခင္း၊အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားမ်ားကုိျပဳျပင္ျခင္း၊လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားျပင္ဆင္ျခင္း

မ်ားျဖင္႔ႏုိင္ငံဖြ႔ျဖဳိးမႈအေရြ႕တစ္ခုဆီသုိ႔ဦးေဆာင္ေနသည္ကုိၾကဳိဆုိမိေပသည္။ဒီမုိကေရစီစနစ္၏

အေျခခံျဖစ္ေသာလြတ္လပ္ျခင္း၊ညီမွ်ျခင္း၊တရာမွ်တျခင္းဟုေသာေလာကပါလတရားမ်ားထြန္းကာေစ

ရန္အတြက္ႏုိင္ငံသူႏုိင္ငံသားမ်ားအားေလ႔က်င္႔ပ်ဳိးေထာင္လမ္းျပတည္မတ္ထိမ္းေၾကာင္းေပးေနသည္

ကုိလည္းႏဳိင္ငံသားတစ္ဦးအေနျဖင္႔ေက်းဇူးအထးူတင္မိသည္။ တာ၀န္ယူ တာ၀န္ခံစိတ္ႏွင္႔

ကုိယ္႔ကုိအားကုိးစိတ္၊ကုိယ္ၾကမၼာကုိယ္ဖန္တီးစိတ္တုိ႔သည္ဒီမုိကေရစီ၏အႏွစ္သာရမ်ားသာျဖစ္

သည္။ဒီမုိကေရစီအႏွစ္သာရႏွင္႔အညီျမန္မာ႔လူအဖြဲ႔အစည္းအတြင္းလြတ္လပ္ေရးမရခင္ ၁၉၀၅ ခု ကတည္းကက်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔တည္ရွိခဲ႔ေသာလူမႈစီးပြါးေရးအဖြဲ႔အစည္းၾကီးမ်ားရွိခဲ႔ဘူသည္ဆုိ

လွ်င္းေႏွာင္းလူတုိ႔ယုံႏုိင္မည္မထင္ယုံမကယေန႔အထိလည္းေခတ္စနစ္အမ်ဳိးမ်ဳိး၏တုိက္စားမႈမ်ား

ၾကားျမဳပ္တစ္ခါေပၚတလွည္႔ျဖင္႔တည္ရွိေနသည္ဟုေျပာလွ်င္အံအားသင္႔ဖြယ္ျဖစ္ၾကေပမည္။ကွဳ္လူမႈစီးပြါးအဖြဲ႔အစည္းကေတာ႔“ျမင္မႈေငြစုေငြေခ်းသမ၀ါယမအသင္း”မွအစသမ၀ါယမအသင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးပင္ျဖစ္ေပသည္။ ျမန္မာ႔ဓေလ႔ထုံစံယဥ္ေက်းမႈႏွင္႔ေသာ္၄င္း ဒီမုိကေရစီအႏွစ္သာရ ႏွင္႔ေသာ္၄င္း

ကုိက္ညီလွသည္႔သမ၀ါယမစနစ္သည္ကာလတခုတြင္ ျပည္သူလူထုၾကားတြင္အေမ႔ခံပုံ

ရိပ္သဖြယ္ ျဖစ္ခါအဘယ္ေၾကာင္႔လူလပ္ပုိင္းႏွင္႔လူငယ္ထုအၾကားေခတ္မစားၾကေတာ႔သနည္းဆုိ

သည္႔ ေမးခြန္ကိုေျဖၾကရမည္ဆုိလွ်င္ အေျဖအမ်ဳိးမ်ဳိး ေပးၾကမည္မွာအမွန္ပင္ျဖစ္သည္။သမ၀ါယမ

စနစ္သည္ ႏုိင္ငံေရး၀ါဒမဟုတ္ေသာ္လည္း လူမႈေရးအေလးထားေသာစီးပြါးေရး၀ုိင္း၀န္းလုပ္ေဆာင္

မွ်ေ၀ခံစားေသာ လုပ္ငန္းရပ္ဟုအၾကမ္းဖ်င္းသေဘာေပါက္မႈ႕အေပၚလက္ေတြ႔ျပသႏုိင္ေရးသည္အ

ေရးၾကီးလွေပသည္။ICA ကသမ၀ါယမ၏အႏွစ္သာရအဓိပၼါယ္ ျဖစ္ေသာ” A co-operative is an autonomous association of persons united voluntarily to meet  their comm ecomomic , social, and cultural needs and aspirations  through  a  jointly-owned  and  democratical-controlled enterprise.”“သမ၀ါယမဆုိသည္မွာစီးပြါးေရးလူမႈေရးဓေလ႔စရုိက္ျခင္း ဆႏၵတူရာလူမ်ားစုေပါင္းလွ်က္ လုိအပ္ခ်က္မ်ားႏွင္႔ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ားကုိ ဒီမုိကေရစီနည္းအရ ထိမ္းေၾကာင္းစီမံခန္႔ခြဲေသာစုေပါင္းပုိင္းဆုိင္စီးးပြါးေရးလုပ္ငန္းလုပ္ကုိင္သည္႔ကုိယ္ၾကမၼာကုိယ္ဖန္တီးေသာ

လူထုအေျချပဳလူမႈေရးစီးပြြြါးေရးအဖြဲ႔အစည္းျဖစ္သည္”ဟုဆုိထားသလုိစည္းမ်ဥ္းအပုိဒ္(၂)

တြင္“Co-operatives are democratic organizations control  by their members, who actively participate in setting their policies and making decisions.  ………” ဟု၎

Democratic Member Control ကုိေဖၚျပထားျပီးအပုိဒ္(၄)တြင္Autonomy and Independence

ကုိေဖၚျပရာတြင္ “ Co-operatives are autonomous, self-help  organizations by their members. If they enter to agreements with other organizations, including governments, or raise capital from external sources, they do so on terms that ensure

Democratic  control by their members and maintain their co-operative autonomy.ဟု

ဆုိထားရာသမ၀ါယမစနစ္သည္ဒီမုိကေရးစီအေျခခံမ်ားျဖင္႔လြတ္လပ္စြာကုိယ္ၾကမၼာကုိယ္ဖန္းတီး

ခြင္႔အျပည္အ၀ရွိေသာအစုီးရမဟုတ္ေသာအဖြဲ႔အစည္းသာျဖစ္ေၾကာင္းေဖၚျပေနေပသည္။သုိေသာ္

ျမန္႔မာ႔သမ၀ါယမသမုိင္းေၾကာင္းတေလွ်ာက္တြင္သမ၀ါယမလုပ္ငန္းမ်ားသည္ပါ၀င္သူအဖြဲ႔၀င္မ်ား၏ဆႏၵျဖင္႔

လြတ္လပ္စြာလုပ္ကုိင္ခြင္႔ရရွိေသာကာလမ်ားတြင္းေအာင္ျမင္မႈမ်ားေပၚထြက္ခဲ႔ေသာ္

လည္းေခတ္ကာလအသီးသီးအစုိးရမ်ားပါ၀င္လႊမ္းမုိးကာမႈ၀ါဒခ်မွတ္ျခင္းဆုံးျဖတ္ခ်က္မ်ားအေပၚ

လႊမ္းမုိးေစျခင္းမ်ားအားျပဳလုပ္လာသည္႔အခါပါ၀င္လုပ္ေဆာင္သူမ်ားမွတက္ၾကြစြာတိထြင္ဆန္းသစ္

လုိစိတ္မ်ားနည္းပါးလွ်က္အစုိးရအရာရွိမ်ားအလုိက်လုပ္ကုိင္ၾကရသျဖင္႔တျဖည္းျဖည္းအဖြဲ႔၀င္မ်ားဆႏၵႏွင္႔

အညီမေဆာင္ရြက္ႏုိင္ေသာအခါျပည္သူအမ်ားပါ၀င္မႈေလွ်ာ႔နည္မႈျဖင္႔ၾကဳံေတြ႔ေတာ႔သည္။

သမ၀ါယမမ်ားဖြံျဖဳိးတုိးတက္မႈနည္းရေပေတာ႔သည္။သမ၀ါယမမ်ားဖြံျဖဳိးတုိးတက္ေစေရးအတြက္

ႏုိင္ငံတကာသမ၀ါမလုပ္ငန္းမ်ားနည္းတူသမ၀ါယမအသင္းမ်ားသည္လြတ္လပ္စြာကုိယ္႔ၾကမၼာကုိယ္ဖန္တီးခြင္႔ရေရး

(Autonomy and Independence)ေခါင္စဥ္ျဖင္႔ေဆာင္းပါရွင္စုိးမုိးက၂၀၁၂ခု

စက္တင္ဘာလထုတ္ဓနပ်ဳိးခင္းဂ်ာနယ္တြင္ေရးသားထားခ်က္မ်ားသည္သမ၀ါယမေလာကသာ

မ်ားျပန္လည္ဆင္ျခင္စရာဟုထင္ပါသည္။

          ျပည္သူအမ်ားက သမ၀ါယမလုပ္ငန္းသည္ အစုိးရမ်ားသာလႊမ္းမုိးခ်ဳပ္ကုိင္လုပ္ေဆာင္

ေသာအလုပ္ဟုသာျမင္ေနၾကျပီးမိမိတုိ႔ မည္သည္႔အခန္းက႑မွပါ၀င္ရမည္ကုိမသိရွိဘဲကာလ

တစ္ခုအတြင္းက ေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ႔ရေသာသမ၀ါယမလုပ္ငန္းမ်ားႏွင္႔စြမ္းေဆာင္ရည္ျပည္၀ျခင္း

မရွိခဲ႔သည္႔လုပ္ငန္းမ်ားကုိေတြ႔ၾကဳံခဲ႔ရသျဖင္႔ ယုံၾကည္မႈတည္ေဆာက္ႏုိင္ေရး ႏွင္႔ ေအာင္းျမင္

ေသာသမ၀ါယမအသင္းမ်ားေပၚထြန္းလာေရးအတြက္ ဆႏၵတူမ်ား၊လုပ္ငန္းတူမ်ားေပါင္းစုကာလြတ္

လပ္စြာေဆာင္ရြက္နဳိင္မည္႔ ဥပေဒ၊နည္းဥပေဒ၊လုပ္ထုံးလုပ္နည္းမ်ားျပဳျပင္ေျပာင္းလည္းရန္လုိအပ္

ေနျပီ ျဖစ္ေပသည္။ရွယ္ယာရွင္အဖြဲ႔၀င္မ်ား၏ကုိယ္စားလွယ္မ်ားကသာအဆင္႔ဆင္႔စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ဆုံး

ျဖတ္သည္႔ စနစ္တစ္ရပ္ေပၚထြန္းမွသာအဖြဲ႔၀င္မ်ား၏အက်ဳိးကုိသယ္ပုိးႏုိင္မည္ျဖစ္သည္။အသင္း

အဆင္႔ဆင္႔မွကုိယ္စာလွယ္မ်ားပါ၀င္ေသာမႈ၀ါဒခ်မွတ္ျခင္း ၾကီးၾကပ္ျခင္း စည္းရႈံးျခင္း၊ပညာ

ေပးျခင္းစသည္႔လုပ္ငန္းမ်ားလုပ္ေဆာင္ရန္အမ်ဳိးသားအဆင္႔သမ၀ါယမေကာင္စီတစ္ရပ္ျဖင္႔ေဆာင္

ရြက္ပါကပုိမုိထိေရာက္ေအာင္ျမင္မည္ဟုထင္ေပသည္ပုိမုိေကာင္းမြန္လက္ေတြၾကေသာအစီအမံ

မ်ားျဖင္႔က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန႔္ေဆြးေႏြးအေျဖထုတ္ကာျပဳျပင္မႈမ်ားလုပ္ေဆာင္ရန္လုိအပ္ပါသည္။

               ေျပာင္းလဲမႈျပဳျပင္မႈဆုိလွ်င္လက္ခံလုိသူနည္းေပသည္သုိ႔ေသာ္ေျပာင္းလည္းျခင္း၊

ျပဳျပင္းျခင္းမရွိပါက ဖြံျဖဳိးတုိးတက္မႈမရွိႏုိင္ဆုိသည္မွာလူသမုိင္းတေလွ်ာက္တုိးတက္မႈျဖစ္စဥ္မ်ားက

သက္ေသျပခဲ႔ျပီးျဖစ္သည္။အယူအဆမ်ားသည္အျမဲတမ္းအမွန္အျဖစ္ယူ၅ဳ္မရေသာ္လည္းလက္

ေတြ႔လူအမ်ား၏ဆႏၵနွင္႔ဘ၀ျဖစ္စဥ္မ်ားႏွင္႔နီးစပ္မႈရွိရန္ေတာ႔လုိေပသည္။ႏုိင္ငံေတာ္သမၼတၾကီးက

ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈေလွ်ာ႔ခ်ေရးအတြက္အလုပ္တူရာဆႏၵတူရာမ်ားစုေပါင္း၅ဳ္အစုအဖြဲ႔မ်ားဖြဲ႔စည္းကာအဆင္႔

ဆင္႔ဖြဲ႔စည္းလုပ္ကုိင္ရန္အတြက္ Top down စနစ္ျဖင္႔မေဆာင္ရြက္ဘဲ bottom up စနစ္ျဖင္႔

တျဖည္ျဖည္ျခင္းေဆာင္ရြက္သြားၾကရန္ေက်းလက္ေဒသဖြံ႔ျဖဳိးေရးႏွင္႔ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမႈေလွ်ာခ်ေရးအလုပ္

ရုံေဆြးေႏြးပြဲတြင္လမ္းညႊန္မႈျပဳထားရာျပည္သူလူထု၏စီးပြြါးေရးလုိအပ္ခ်က္အတြက္ျပည္သူလူထုကုိယ္တုိင္

ပါ၀င္လွ်က္ျပည္သူလူထုကုိယ္တုိင္စီမံခန္႔ခြဲ အုပ္ခ်ဳပ္လုပ္ကုိင္ေစလုိေၾကာင္းနာလည္မိ

ပါသည္။သမ၀ါယမစနစ္သည္၄င္းအခ်က္မ်ားႏွင္႔ျပည္႕စုံညီညႊတ္ေနေသာ္လည္း လက္ရွိဥပေဒ

နည္းဥပေဒႏွင္႔ယခင္ေခတ္အဆက္ဆက္ကညႊန္ႀကားခ်က္မ်ားကုိအေၾကာင္းျပဳလွ်က္ေခတ္ႏွင္႔

ေလွ်ာ္ညီးျခင္းမရွိသည္႔ၾကီးၾကပ္မႈေခါင္စဥ္ျဖင္႔အစိုးရ၏၀င္ေရာက္စြတ္ဖက္မႈမ်ားအေပၚသမ၀ါယမ၀ါဒီမ်ားက

လုိလားႏွစ္သက္ဖြယ္မရွိေတာ႔ေၾကာင္းတျဖည္ျဖည္ျပသလာၾကျပီျဖစ္ေပသည္။

            ျပည္သူမ်ား၏ေန႔စဥ္လုိအပ္ခ်က္မ်ားကုိသမ၀ါယမမ်ားကျဖည္ဆည္းေပးႏုိင္ပါသည္။

သုိ႔ေသာ္လြတ္လပ္စြာဖြဲ႕စည္းႏုိင္မႈႏွင္႔လြတ္လပ္စြာလုပ္ေဆာင္ႏဳိင္ေရးရွိမွသာအျပည္႔ျပဳိင္ဆုိင္မႈ

ရွိေနေသာစီးပြါးေရးစနစ္အတြင္းေျပာင္လြယ္ျပင္လြယ္ဆုံးျဖတ္လုပ္ကုိင္ခြင္႔မ်ားသမသါယမအသင္းမ်ားကရရွိေနမွ

သာသမ၀ါယမလုပ္ငန္းမ်ားအမွန္တကယ္ဖြံျဖဳိးတုိးတက္လာမည္ျဖစ္ပါသည္။ေခတ္

ေဟာင္းစနစ္ေဟာင္းကအတုိင္းဆက္လက္ဖက္တြယ္လုပ္ကုိင္ေနဦးမည္ဆုိပါကျပည္သူ၏ယုံၾကည္မႈပါ၀င္မႈမ်ားမွေ၀းေနအုံးမည္ျဖစ္ျပီး

Top downစနစ္ျဖင္႔ဖြဲ႔စည္းလုပ္ကုိင္ပါကလည္းအရည္အခ်င္း

အားနည္းသည္႔အေရအတြက္မ်ားသာတုိးပြားကာျပည္သူမ်ား၏သမ၀ါယမလုပ္ငန္မ်ားအေပၚယုံ

ၾကည္သက္၀င္မႈပုိမုိေလွ်ာ႔က်လာမည္ျဖစ္သည္။သုိ႔ျဖစ္ပါ၅ဳ္ျပည္သူမ်ား၏ေန႔စဥ္စား၀တ္ေနေရးလုိ

အပ္ခ်က္မ်ားကုိျဖည္႔ဆည္းလုပ္ကုိင္ေပမည္႔သမ၀ါယမလုပ္ငန္းမ်ားဖြံျဖဳိးတုိးတက္လာေစရန္ဆုိပါက

အေတြးေဟာင္း၊လုပ္ကုိင္နည္းစနစ္ေဟာင္း၊မႈ၀ါဒဥပေဒေဟာင္းမ်ားကုိေျပာင္းႏုိင္ျပင္ႏုိင္မွေအာင္

ျမင္မႈပုိမုိရရွိမည္ျဖစ္ေၾကာင္းေရးသားလုိက္ရပါသည္။